Ngày đăng:   Thứ 3, 09-01-2018 14:13:51   /   Lượt đọc: 2253

Tranh giả- mập mờ không hồi kết

(GDTĐ) - Tại phiên đấu giá Modern and Contemporary Southeast Asian Art của Nhà đấu giá Sotheby's Hongkong sáng 1/10, nhà sưu tập Trần Tuấn Linh đã đấu thắng tác phẩm Mother and Child in a Garden của danh họa Lê Phổ với mức giá 35.200 USD. Dù phiên đấu giá thành công với giá bán kỉ lục nhưng điều đáng nói, đó đều là những tác phẩm có nhiều nghi vấn về tranh giả…

Ảnh minh họa, nguồn: internet

Cơn khát kiếm lời nhanh?

Trần Tuấn Linh là một trong số hiếm hoi các nhà sưu tập người Việt mua tranh Việt tại Sotheby's. Việc người Việt mua đấu giá tranh Việt tại nước ngoài hứa hẹn phần nào hạn chế tranh Việt giả của các danh họa bị lưu hành tại nước ngoài.

Thế nhưng cả 3 bức tranh của các danh họa Việt Nam vừa bán đấu giá thành công với giá cao tại phiên đấu giá các tác phẩm nghệ thuật đương đại (Modern and Contemporary Art) tại Sotheby’s ở Hồng Kông đang bị nghi vấn tranh giả.

Đó là bức “Gia đình” (Lê Phổ) được bán với giá 534.288 USD. Bức sơn mài “Gia đình nai ở bìa rừng” (Phạm Hậu) bán giá 191.730 USD. Tác phẩm “Phong cảnh” (Nguyễn Gia Trí) bán 380.904 USD, lập kỷ lục tác phẩm bán đấu giá cao nhất của Nguyễn Gia Trí trên thị trường quốc tế.

Nhà nghiên cứu mỹ thuật Phạm Long khẳng định bức “Gia đình”, vẽ người đàn bà có hai bàn tay trái được cho là của Lê Phổ vẽ năm 1938 - 1940 là giả 100%. Theo ông Long, bức tranh đã vẽ sai hình họa, yếu kém về màu so với các tranh lụa của Lê Phổ nói chung.

Nhà nghiên cứu Phạm Long cho rằng sở dĩ những bức tranh đầy nghi vấn trên vẫn được tung ra đấu giá vì cơn khát tranh Đông Dương và nhu cầu muốn đầu tư kiếm lời nhanh của các nhà sưu tập Việt Nam (và có thể cả trong khu vực) sau khi tranh Lê Phổ vượt ngưỡng 1 triệu USD hồi tháng 4/2017.

Ngày 30/7, tại Hà Nội, Nhà đấu giá nghệ thuật chọn tổ chức cuộc đấu giá dành cho 12 tác phẩm của 2 bộ tứ trụ hội họa Việt Nam Trí - Lân - Vân - Cẩn (Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Tường Lân, Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn) và Nghiêm - Liêm -Sáng - Phái (Nguyễn Tư Nghiêm, Dương Bích Liên, Nguyễn Sáng, Bùi Xuân Phái). Sẽ không có gì đáng nói nếu như bức tranh “Phố cũ” của họa sĩ Bùi Xuân Phái được nhiều ý kiến bình luận cho rằng có nhiều khả năng đây là tranh chép, phỏng theo bức tranh bản gốc của tác giả.

Giao dịch ngầm vẫn thắng thế?

Theo nhà nghiên cứu nghệ thuật Nguyễn Như Huy, tại các nước phát triển, với đội ngũ giám định đa dạng, máy móc hiện đại, chuyên sâu, nhưng việc xác định cũng gặp không ít khó khăn. Đôi khi phải chấp nhận kết quả 50/50; thậm chí nhiều trường hợp tranh giả tinh vi còn qua mặt được các hội đồng và máy móc. Chẳng hạn, nếu người làm tranh giả sống cùng thời với họa sĩ gốc, nghiên cứu kỹ bút pháp và vật liệu, việc làm giả sẽ rất tinh vi. Sinh thời, theo lời họa sĩ Ngô Minh Cầu, ông chép tranh lụa để đoàn ngoại giao đi tặng các nước, khi mang đến nhà cho danh họa Nguyễn Phan Chánh xem và ký tên, ông Chánh tưởng bức tranh thất lạc của mình vừa tìm lại được.

Ảnh minh họa, nguồn: internet

Họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam cho biết, thế kỷ 20, ở Hà Nội có nhà sưu tập Đức Minh, ông xứng đáng là nhà sưu tập mỹ thuật hàng đầu của Việt Nam với một tư chất văn hóa lớn, có thể cảm nhận được nét bút của các bậc danh họa. Sau này, xuất hiện nhiều nhà sưu tập biến tướng, tranh giả cũng từ đó tuồn ra… Thực ra cách đây khoảng 10 năm, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cũng đã thành lập một trung tâm kiểm định tranh. Nhưng tiếc là trung tâm lập ra nhưng không có bất cứ ai lai vãng đến… cuối cùng đã đóng cửa. Nguyên nhân đóng cửa này, một số người cho rằng là do lâu nay giao dịch ngầm vẫn đang thắng thế. Bởi lẽ, thành viên tham gia trung tâm chưa hẳn đã chuyên nghiệp, uy tín và xuất sắc nhất, phần lớn đều là quân số của bảo tàng, vì vậy cũng dễ hiểu khi trung tâm không dành được niềm tin của các nghệ sĩ và người mua tác phẩm mỹ thuật.

Và để tranh giả, tranh nhái không phát triển, trước tiên phải nói tới ý thức tự thân của mỗi nghệ sĩ trước những đứa con tinh thần của mình. Có trường hợp, họa sĩ vẽ đi vẽ lại một số bức được cho là ăn khách, việc làm này cũng dẫn tới một vài tình huống dở khóc, dở cười khi họa sĩ bị trả lại tranh do người mua thấy tác phẩm khác giống hệt. Đó là cá nhân, còn một số phòng tranh tuy ký hợp đồng độc quyền với họa sĩ, nhưng cũng bị nghi ngờ làm giả tranh để đi cửa sau. Tranh gốc có thể vẫn còn nguyên nhưng những phiên bản thì được giao dịch. Những ngón nghề buôn bán nghệ thuật thật khó xác định, bởi không có vật chứng cụ thể.

Nhà sưu tập Tira Vanichtheeranont, vốn có nhiều cay đắng với mỹ thuật Việt Nam, cảnh báo trên Facebook của mình: “Không nên dễ dàng mua tranh vì nhà môi giới nổi tiếng. Vì chữ ký. Vì giấy chứng nhận. Vì được trưng bày, triển lãm đâu đó. Và cũng không nên mua từ sở hữu của ai đó quen biết. Hãy tìm hiểu, học hỏi thật kỹ trước khi mua”.

Ở góc độ khác, nhà nghiên cứu nghệ thuật Nguyễn Như Huy cho hay, trong thế giới mua bán nghệ thuật có một quy tắc quan trọng, đó là, không phải giá tiền quyết định giá trị tác phẩm, mà chính người mua hay người sở hữu nó mới quyết định điều ấy. Ví dụ, bất kì khi nào phòng tranh Gagoisian tại New York (Mỹ) mua tác phẩm của nghệ sĩ nào, giá tranh của nghệ sĩ đó sẽ tăng gấp đôi ngay lập tức. Tuy nhiên, bởi dựa trên lòng tin, thế giới nghệ thuật cũng rất dễ sụp đổ khi lòng tin bị sụp đổ. Lòng tin sụp đổ khi có sự lừa đảo, sự bất tín xảy ra, là cảnh báo của ông Nguyễn Như Huy…

Theo họa sỹ Lương Xuân Đoàn, để thay đổi, chúng ta cần phải dọn sạch thị trường tranh giả Việt Nam, xây dựng lại từ đầu thị trường tranh nội địa sạch sẽ và chuyên nghiệp. Các nhà sưu tập thế hệ mới, các chuyên gia có tiềm lực kinh tế cần vào cuộc để hình thành nên những bộ sưu tập mới của các họa sĩ đương thời Việt Nam. Từ đó, với sự tiếp cận đời sống mỹ thuật đương đại, phát hiện những tác giả mới, chắc chắn một thời đại thị trường mỹ thuật Việt Nam mới sẽ hình thành.

Nguyệt Thảo - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 94+95, tháng 11/2017

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ