Ngày đăng:   Thứ 6, 01-03-2019 14:20:54   /   Lượt đọc: 993

Nuôi dưỡng tâm hồn cho "mầm non của Đảng"

(GDTĐ) - Kho tàng âm nhạc Việt Nam có nhiều ca khúc được thiếu nhi yêu thích như: "Em là mầm non của Đảng", "Bụi phấn", "Tia nắng, hạt mưa", "Mái trường mến yêu"… Thế nhưng có một thực tế là trẻ em hiện nay chủ yếu nghe nhạc dành cho người lớn, nhạc Hàn Quốc, Âu Mỹ. Để có thể "kéo" các em quay về với nhạc thiếu nhi Việt Nam thì cần ra đời nhiều ca khúc hay, nội dung và giai điệu phù hợp với lứa tuổi các em của thời hiện đại. Tại Hà Nội, có một phong trào đã tổ chức được 4 năm nay mang tên "Hát và sáng tác ca khúc dành cho thiếu nhi" thu hút sự quan tâm đặc biệt của học sinh, CMHS và các thầy cô yêu âm nhạc.

Trẻ hờ hững với nhạc thiếu nhi

Nguyễn Hoàng Thùy Linh, trường TH Gia Thụy (quận Long Biên) cho biết: "Em chỉ thích nghe nhạc trẻ, nhạc Âu Mỹ và nhạc Hàn Quốc dù không hiểu gì nhưng giai điệu hay. Lý do em ít nghe nhạc thiếu nhi Việt Nam bởi có những bài nghe đi, nghe lại nhiều lần tạo cảm giác nhàm chán. Tiết tấu không sôi động. Nếu trong trường không dạy và không mở các bài hát nhạc thiếu nhi Việt Nam thì chúng em sẽ không biết và cũng sẽ không nghe. Chúng em thuộc các bài hát tiếng Việt là do được dạy trong các tiết Âm nhạc và các giờ sinh hoạt đầu giờ, sinh hoạt tập thể ở trường".

 

Còn học sinh Phạm Vũ Tuấn Huy, TH Vĩnh Quỳnh (huyện Thanh Trì) lại thẳng thắn: "Nghe nhạc cho vui, thoải mái nên em thích nghe nhạc remix sôi động và nhạc dành cho người lớn, nhạc chế và một số ca khúc trên ứng dụng Tiktok. Khi ở nhà rất ít khi nghe nhạc thiếu nhi tiếng Việt vì chủ yếu nghe nhạc nước ngoài trên Youtube".

Là người gắn bó với các em học sinh và dành nhiều thời gian tìm hiểu đời sống âm nhạc của thiếu nhi, cô giáo Nguyễn Thị Kim Liên (TH Minh Khai A, quận Bắc Từ Liêm) giáo viên giảng dạy môn Âm nhạc nhận định: Hiện nay, nhu cầu hưởng thụ và tham gia hoạt động âm nhạc chính đáng của thiếu nhi chưa được đáp ứng thỏa đáng. Nhiều thiếu nhi còn hát ca khúc của người lớn và lối biểu diễn bắt chước, làm mất đi tính hồn nhiên, ngây thơ của các em. Cùng với đó, các chương trình ca nhạc thiếu nhi trên truyền hình cũng ngày càng ít. Sự phát triển của công nghệ và thiết bị hiện đại cũng ảnh hưởng tới cách thưởng thức âm nhạc của các em.

Tuy không hứng thú với nhạc thiếu nhi Việt Nam nhưng học sinh lại tỏ ra hào hứng với các bài hát do cô giáo trong trường sáng tác. Nguyễn Hoàng Thùy Linh hào hứng biểu diễn ca khúc "Mái trường mến yêu" do cô giáo Lê Thanh Huyền của trường sáng tác vì bài hát sôi động và sáng tạo, dễ thuộc. Trong khi đó, Thành Long lại thuộc làu ca khúc "Chuyện Thằng Bờm" do cô giáo của trường TH Vĩnh Quỳnh viết và dàn dựng. Long yêu thích ca khúc này bởi sự hồn nhiên, vui nhộn. Những ca khúc giáo viên của các em sáng tác đã được giới thiệu và tham gia phong trào "Hát và sáng tác ca khúc dành cho thiếu nhi" được ngành GD&ĐT tổ chức. Từ phong trào này, học sinh Thủ đô đã có cơ hội được thưởng thức nhiều ca khúc hay dành cho lứa tuổi các em.

Nơi hội tụ của những nhạc sĩ tay ngang

Được tổ chức từ tháng 3/2015, đến nay đã trải qua bốn năm tổ chức, phong trào "Hát và sáng tác ca khúc dành cho thiếu nhi" trong các trường Tiểu học của Hà Nội là nơi giới thiệu và lan tỏa nhiều bài hát hay do chính giáo viên các nhà trường sáng tác. Chỉ tính riêng năm 2018, Sở GD&ĐT Hà Nội đã nhận được 146 ca khúc với nội dung phong phú, đa dạng về đề tài như ca ngợi Tổ quốc, Đảng cộng sản Việt Nam, ca ngợi Chủ tịch Hồ Chí Minh, về Thủ đô Hà Nội… Bên cạnh đó là những tác phẩm ý nghĩa về tình yêu quê hương đất nước, biển đảo Việt Nam. Nhiều sáng tác viết về thầy cô, mái trường, bạn bè cũng được hội đồng thẩm định đánh giá cao. Đối tượng tham gia không chỉ là các giáo viên đang công tác mà còn có các cựu nhà giáo, các em học sinh, các bậc CMHS.

Cô giáo Dương Hồng Nhung, trường TH Phúc Tân, Quận Hoàn Kiếm cùng học sinh biểu diễn ca khúc do cô sáng tác

Trong số 28/30 phòng GD&ĐT gửi tác phẩm tham gia dự thi, Hai Bà Trưng là quận có nhiều tác phẩm dự thi và đoạt giải cao. Cụ thể, trong 3 tác phẩm đoạt giải A thì có 2 bài hát của Phòng GD&ĐT quận Hai Bà Trưng là: "Cái trống trường em" của cô giáo Lê Diệu Linh (TH Tây Sơn); "Em yêu biển Việt Nam" của cô giáo Trần Thanh Hằng (TH Lê Văn Tám).

Nhà giáo Nguyễn Thị Thu Hiền (Phó Trưởng phòng GD&ĐT quận Hai Bà Trưng) cho biết: Từ năm 2015, đầu mỗi năm học, quận Hai Bà Trưng đều tổ chức phát động phong trào, tạo sự chủ động cho các trường. Bên cạnh đó, phòng cũng chỉ đạo các nhà trường dạy, phổ biến các ca khúc đã đạt giải cho học sinh bằng nhiều hình thức linh hoạt, phong phú. Việc này nhằm phổ biến sâu rộng hơn nữa các bài hát thiếu nhi, đặc biệt là những bài hát hay trong tuyển tập "50 bài hát thiếu nhi hay nhất thế kỷ 20" đồng thời bổ sung thêm những ca khúc mới dành cho thiếu nhi. Việc tổ chức dạy, phổ biến ca khúc thiếu nhi được triển khai vào các giờ tăng cường Âm nhạc, các giờ sinh hoạt tập thể. Bên cạnh các bài hát chính khóa, các em được học thêm những bài hát mới nên rất hào hứng. Không những vậy, các trường còn tổ chức cho các em biểu diễn vào giờ chào cờ đầu tuần, các buổi sinh hoạt ngoại khóa, tổ chức thi hát các bài hát trong tuyển tập và những bài hát mới được giải hàng năm.

Phó Trưởng phòng giáo dục quận Hai Bà Trưng cũng cho biết, mỗi ca khúc được sáng tác là một sản phẩm mang tính giáo dục. Đối tượng hướng đến là học sinh tiểu học nên các ca khúc dự thi phải phù hợp với lứa tuổi, mang tính giáo  dục cao. Phòng GD&ĐT quận chỉ đạo các trường thành lập ban thẩm định ca khúc để góp ý, tư vấn giúp các tác giả hoàn thiện bài hát.

Tưởng dễ mà khó

Sáng tác ca khúc cho thiếu nhi không dễ, sáng tác cho người lớn thì giai điệu, lời ca phóng khoáng, tự do. Âm vực của bài hát có thể rộng. Trong khi đó, với ca khúc thiếu nhi, nghe thì đơn giản nhưng để tạo nên một bài hát được các em yêu thích và có tính giáo dục lại cần nhiều yếu tố. Để đánh giá chất lượng các bài hát do giáo viên, phụ huynh và học sinh Thủ đô sáng tác, Sở GD&ĐT Hà Nội đã thành lập hội đồng thẩm định. Thành viên của hội đồng bên cạnh các phòng chuyên môn của Sở thì còn có các nhạc sỹ chuyên nghiệp của Hội nhạc sĩ Việt Nam như: nhạc sĩ Hoàng Lân, Trần Nhật Dương, Lại Hồng Phong. Các tiêu chí đánh giá ca khúc dự thi gồm: Nội dung, âm nhạc, lời ca, sức lan tỏa của tác phẩm. Cụ thể, ca khúc phải phù hợp, đúng chủ đề. Cấu trúc chặt chẽ, hợp lý và có tính nghệ thuật. Giai điệu, tiết tấu đơn giản, dễ hát, phù hợp với lứa tuổi. Hình tượng âm nhạc rõ ràng, sinh động. Lời ca trong sáng, có vần điệu, dễ thuộc, phù hợp với lứa tuổi học sinh. Ca từ giầu hình ảnh, có ý tưởng sáng tạo độc đáo. Đồng thời lời ca và giai điệu có sự thống nhất, hài hòa.

Nhạc sĩ Lại Hồng Phong, giảng viên khoa lý luận sáng tác, trường ĐH nghệ thuật Trung ương phân tích: Khi khai thác đề tài cho thiếu nhi cần làm mới ngôn ngữ âm nhạc, giai điệu cần có tính sáng tạo. Lưu ý cả âm vực của bài hát phù hợp với quãng giọng của các em. Lời ca cần trau chuốt, mang chất văn học. Cần khai thác thêm các đề tài viết về thiên nhiên, loài vật và những sinh hoạt trò chơi gần gũi với các em. Gắn âm nhạc với nội dung lịch sử, địa lý, đạo đức, an toàn giao thông…một cách nhẹ nhàng, tinh tế, dễ đi vào lòng người.

Cô giáo Nguyễn Thị Kim Liên, một trong ba tác giả đã giành giải A trong cuộc thi "Hát và sáng tác ca khúc dành cho thiếu nhi" năm 2018 với ca khúc "Nơi ấy mái trường mến yêu" cho biết: Đoạn một của ca khúc là những giai điệu sâu lắng, đong đầy tình thương mến, chan chứa những kỷ niệm dưới mái trường thì ở đoạn hai, tôi lựa chọn tiết tấu nhanh, giai điệu vui tươi, hợp với học trò hiện đại.

NGƯT.TS Nguyễn Hữu Độ - Thứ trưởng Bộ GD&ĐT: Nếu học sinh phải hát bài của người lớn thì đó là trách nhiệm của người lớn chưa cung cấp đủ các bài hát hay cho các em. Tôi rất vui mừng, sau 4 năm ngành GD&ĐT Hà Nội triển khai phong trào "Hát và sáng tác ca khúc dành cho thiếu nhi”, mỗi năm chất lượng càng được nâng lên. Phong trào đã trở thành một hoạt động sôi động, sân chơi thú vị của các thầy cô giáo.

 

Thời gian tới, ngành GD&ĐT Hà Nội cần nhận thức đầy đủ vai trò của âm nhạc trong việc hình thành phẩm chất và nhân cách của học sinh. Âm nhạc qua âm thanh để diễn tả cảm xúc của con người, dễ tạo dựng hình ảnh, khơi dậy cảm xúc của học sinh, góp phần hình thành nhân cách của các em. Để tổ chức phong trào hát và sáng tác ca khúc cho thiếu nhi sâu rộng và chất lượng hơn, Sở và các phòng GD&ĐT cần tổ chức các lớp tập huấn cho giáo viên và một số phụ huynh có nhu cầu trong việc sáng tác ca khúc. Sau 4 lần tổ chức sơ kết, mỗi năm có 15 ca khúc xuất sắc nhất cần tuyển tập thành một cuốn 60 ca khúc dành cho thiếu nhi kèm theo băng đĩa để có thể lan tỏa rộng rãi hơn tới các nhà trường. Từ đó, nhiều học sinh được tiếp cận, thưởng thức và biểu diễn các ca khúc này, được nói lên điều các em suy nghĩ. Đặc biệt, cần tiếp tục đổi mới giáo dục phổ thông, cụ thể là đổi mới giảng dạy môn Âm nhạc.

Vân Anh - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 109+110, tháng 1+2/2019

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ