Ngày đăng:   Thứ 6, 14-04-2017 15:47:51   /   Lượt đọc: 8422

Làm cha mẹ cũng phải... nâng tầm

(GDTĐ) - ??? Con trai tôi năm nay đang học lớp 9, sắp tới là tốt nghiệp THCS nên chúng tôi khá lo lắng. Chúng tôi cũng biết tốt nghiệp không quá khó, nhưng để cháu có thể thi vào một trường THPT công lập kha khá là điều không dễ dàng.

Kỳ thi vào 10 hiện nay khiến các bậc cha mẹ còn căng thẳng hơn là thi đại học. Vậy mà tình trạng học tập, sức khỏe của con tôi có những biểu hiện phức tạp khiến chúng tôi không yên tâm. Những năm trước, cháu học không giỏi, song chăm chỉ, chịu khó và kết quả học tập cũng khá. Ngoài học ở trường, cháu còn tham gia các câu lạc bộ bơi lội, đàn, tin học, kỹ năng sống, tôi nghĩ cháu không bị áp lực quá mức. Nhưng từ đầu năm học lớp 9 đến nay, có nhiều chuyện xảy ra với cháu, khiến chúng tôi không biết thực sự con mình như thế nào, tại sao lại như vậy nữa?

Trước tiên, cháu hay kêu đau bụng, đau đầu. Chúng tôi đã đưa cháu đi hết bệnh viện này đến bệnh viện khác, các bác sĩ đều không phát hiện ra cháu bị bệnh gì. Lấy lý do không khỏe, cháu hay xin nghỉ học. Cháu tự nhiên lại muốn đi học võ, nhưng chúng tôi không đồng ý, bảo rằng thời gian này không phù hợp để học mấy thứ đó, cứ tập trung học tốt, thi đỗ cấp 3 sẽ cho học tất cả những gì cháu muốn. Cháu cam chịu, nhưng tự nhiên lại trở nên nhút nhát, nhõng nhẽo, hay làm nũng mẹ như con gái. Buổi tối cháu bảo mẹ lên ngồi học cùng vì cháu sợ ma. Rồi có hôm thì cháu đòi ngủ cùng bố mẹ, khi thì bắt mẹ lên phòng cháu ngủ cùng. Cháu còn hay lên mạng đọc, sao chép lại những bài viết về những nhà bác học, những người nổi tiếng, tỉ phú, doanh nhân mà có "tiền sử học dốt", cháu đọc cho mẹ cháu nghe, rồi dèm pha những bạn học giỏi trong lớp nhưng "chẳng biết gì ngoài đời" là "gà công nghiệp". Nói chung cháu cứ nói năng linh tinh khiến chúng tôi có lúc sợ cháu bị tâm thần hoang tưởng. Chúng tôi muốn đưa cháu đi khám tâm lý, nhưng cháu quát tháo, nói rằng cháu có làm sao đâu mà phải đi khám, cháu tức giận vì bị bố mẹ nghi là "điên". Bây giờ cháu giận chúng tôi nên ít tâm sự, chia sẻ, trò chuyện. Vợ chồng chúng tôi rất lo, không biết phải làm thế nào. Rất mong nhận được sự tư vấn của các chuyên gia tư vấn, giáo dục...

(Hoàng Anh Hùng, Công ty xây lắp MK, Hà Nội)

Ảnh minh họa, nguồn: internet

*** Có nhiều cách diễn giải về những diễn biến tâm lý của con trai anh chị, nhưng chúng tôi muốn anh chị suy nghĩ về những cơ chế tâm lý tự vệ của con trai mình. Khi hiểu rồi, anh chị sẽ có cách điều chỉnh bản thân và giúp con lấy lại sự cân bằng trong tâm lý, tư tưởng.

Đầu óc con người là cỗ máy kỳ diệu, tinh vi, nó có khả năng "tự bảo vệ", giống như hệ miễn dịch có khả năng tự bảo vệ sức khỏe của mình vậy. Khi con người đứng trước những lo lắng, khổ đau, mất mát, hoảng sợ, thì cơ chế tâm lý tự vệ "bung ra", nhằm giảm bớt hay tránh được những lo âu, sợ hãi, để bảo đảm cho "cái đầu" của mình được an toàn, không rơi vào tổn thương, thích ứng hơn với cuộc sống.

Cơ chế đầu tiên tôi muốn nói đến là cơ chế "đổ lỗi cho cơ thể". Một người làm điều gì đó hỏng, sai, kém, sẽ không thừa nhận mình kém, dốt, lười, mà có xu hướng đổ lỗi cho sức khỏe không tốt như do mắt kém, do bị đau đầu, do hôm đó "bụng không ổn"... Cơ chế đổ lỗi này khiến người trong cuộc cảm thấy "nhẹ nhõm" hơn, chứ không nặng nề như việc phải thừa nhận hay đối mặt với sự thật. Có thể con anh chị bị áp lực với việc phải học tốt, để thi đỗ vào một trường cấp ba công lập có uy tín mà anh chị thường xuyên nói chuyện với nhau, rồi định hướng cho cháu. Lo lắng về nhiệm vụ được giao, sợ sẽ không đạt được mong muốn của bố mẹ, cháu đã có tâm lý tự vệ, đó là "bịa ra bệnh". Đó là lý do cháu nói đau bụng, đau đầu, mà các bác sĩ không tìm ra bệnh.

Cơ chế tự vệ thứ hai anh chị cần biết, đó là "cơ chế thoái lùi". Khi một đứa trẻ thấy căng thẳng, áp lực, nó có thể dùng cơ chế lùi về thời thơ ấu để trốn tránh, để tự an ủi bản thân. Đây là lý do tại sao cháu "tự nhiên bé bỏng", sợ ma, muốn có mẹ ở bên hay đòi ngủ cùng cha mẹ. Thông thường, thấy con như thế, cha mẹ sẽ xót thương, sẽ quan tâm hơn, nâng niu cháu hơn, không ép cháu phải làm những điều khiến cháu lo lắng nữa. Thế là cháu được "giải thoát" khỏi áp lực. Người lớn cũng vậy, khi va vấp trên đường đời, có xu hướng muốn chạy về sà vào lòng mẹ, để được ôm ấp, che chở như hồi còn bé bỏng.

Tôi cũng muốn nói đến cơ chế bù đắp trong tâm lý. Khi người ta gặp trở ngại hay lo sợ thất bại trong việc này, sẽ chuyển sang lựa chọn một công việc khác mà ở đó người ta được "an toàn", rất có thể sẽ thành công để thay thế, mượn chúng để bù đắp cho lòng tin và sự tự tôn của mình. Cháu lo sợ học không được như mong muốn, nên muốn chuyển sang học võ để tạm thời quên đi cái lo về học tập, may ra lại có thể khẳng định bản thân ở lĩnh vực võ thuật này, cũng là niềm an ủi tinh thần, rằng ta học không giỏi nhưng lại ... có võ. Đặc biệt hơn là ở cháu còn có cơ chế tâm lý tự vệ khác mang tên "cơ chế hợp lý hóa", tức là dùng các biện pháp công kích, hạ gục, dèm pha những thứ mình muốn mà không được bằng việc chỉ ra "những hiện tượng hợp lý" trong tự nhiên và xã hội. Cháu muốn cho anh chị thấy những người nổi tiếng, thành đạt thường là những người bỏ học dở chừng hay học kém, cốt để bào chữa cho việc nếu mình không học giỏi, nhưng vẫn có thể thành đạt, thành tài, còn một số người học giỏi có khi chỉ là "học gạo"..

Tất cả những hiện tượng tâm lý của cháu, những phản ứng tâm lý tự vệ của cháu chỉ nhằm nói lên rằng cháu đang rất sợ áp lực của kỳ thi sắp tới, con anh chị cảm nhận thấy khát khao cháy bỏng của anh chị, dù anh chị nói vẫn cho con tham gia các hoạt động khác nhau, nên không áp lực, nhưng cháu đều "cảm thấy" hết.

Hãy lên kế hoạch "xả áp lực" cho con, đừng nghi cháu tâm thần, đừng quy kết cháu bị ma ám, mà hãy hiểu nỗi lo của con. Làm sao để con thấy chỉ cần con cố gắng, còn kết quả thế nào là tùy, không được mục tiêu này, ta nhằm mục tiêu khác, bởi con người "đẻ ra mục tiêu thì cũng có thể điều chỉnh mục tiêu". Khi áp lực đã được cởi bỏ, tâm lý, tinh thần của cháu cũng sẽ ổn định dần giống như sau cơn bão, những cây bị ngả rạp sẽ tự ... đứng lên!

Đinh Đoàn - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 87, tháng 3/2017

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ