Ngày đăng:   Thứ 5, 04-04-2019 15:21:42   /   Lượt đọc: 957

Học cách sử dụng mạng thông minh, an toàn

(GDTĐ) - Đang sử dụng internet, bạn đăng ký tham gia một mạng xã hội nào đó như facebook, twitter, zalo, zing me, Yu me, tamtay…cũng giống như bạn đang đi ở “đường cái quan” lại chui vào một siêu thị, quán café, tiệm cắt tóc, gội đầu.

Mạng xã hội (MXH) ra đời để nhiều người kết nối với nhau, chia sẻ thông tin, cảm xúc, hình ảnh. Mạng xã hội không phải “vô chủ”, mỗi mạng xã hội đều do một doanh nghiệp, hay hãng thương mại tư nhân nào đó quản lý. Mọi thông tin bạn cung cấp hay những việc bạn làm trên mạng xã hội, dù để ở chế độ “một mình tôi” (only me), hay chế độ hạn chế nhóm bạn, thì “chủ nhà” của mạng xã hội đều biết tuốt. Giống như bạn đi trên con tàu có hàng nghìn người, bạn che mũ, bịt mặt, bịt tai, đeo tóc giả, không ai nhận ra bạn, nhưng nhân viên nhà tàu biết rõ bạn, bởi mọi thông tin về bạn đã được đăng ký khi mua vé.

 

Mạng xã hội dù là “xã hội ảo”, nhưng cũng như xã hội thực sự, không có được sự an toàn cho bạn. Vì vậy, chúng ta, dù trẻ em hay người lớn, cũng cần có những hiểu biết, kỹ năng nhất định để “bảo vệ bản thân”.

Cân nhắc, nghiên cứu kỹ các quy định của nhà mạng khi lập một tài khoản MXH. Cài đặt các tính năng cẩn trọng: điều gì hiển thị cho mọi người, điều gì ẩn, ai được đọc, được bình luận, được chia sẻ, được viết lên “tường” nhà bạn, ai có quyền “tag” (gắn tên) bạn vào ảnh hay bài viết của người ta. Trừ những người có thú vui “câu view”, “câu like” thì để mọi thông tin ở chế độ “công cộng” (public), còn các bạn cần cân nhắc trước khi bấm nút “đăng” một tấm ảnh hay một dòng trạng thái (status). Bạn có tấm hình đẹp, chỉ muốn cho bạn bè thân, người quen thân nhất biết, cần gì phải “phơi ra” cho cả thiên hạ biết? Trên MXH, càng mở bao nhiêu, càng nhiều rủi ro bấy nhiêu.

Không cài đặt tài khoản, mật khẩu bằng những số, những từ ngữ dễ bị phát hiện. Có bạn sử dụng số điện thoại để đăng nhập và cũng dùng luôn mấy số cuối của số điện thoại làm “pass”, mục đích cho dễ nhớ. Nhưng đừng quên, mình dễ nhớ thì kẻ gian cũng dễ lần tìm ra. Những mật khẩu kiểu các số từ 1 đến 9, từ 9 đến 1, ngày tháng năm sinh… cũng dễ bị dò. Hãy đặt tên tài khoản và mật khẩu mạnh, có cả chữ và số, độc đáo, chỉ có bạn mới biết ý nghĩa của nó. Đừng dùng chung mật khẩu khi dùng thư điện tử, tài khoản facebook, zalo hay các MXH khác, nếu bị tấn công, mất là mất tất cả.

Đừng tin tưởng MXH mà đăng lên đó mọi thông tin bí mật về cá nhân. Có bạn “chắc chắn” , chụp ảnh chứng minh nhân dân, thẻ ATM và những giấy tờ quan trọng khác lên MXH, coi như để “lưu trữ”. Dù bạn để ở chế độ “ẩn” hay “chỉ mình bạn biết” thì cũng không có nghĩa là an toàn. Những kho ảnh nhạy cảm, những clip không lành mạnh của riêng bạn cũng đừng “ký gửi” lên mạng. Đã đưa lên rồi, ngay cả khi bạn đã xóa, “dấu vết” vẫn còn, kẻ gian vẫn tìm ra, khôi phục lại. Cứ để ở máy tính hay điện thoại, có cách quản lý nó, còn hơn tung lên MXH.

Không bao giờ tiết lộ hết mọi hoạt động, lịch trình của bản thân và gia đình lên mạng xã hội. Có người đi đâu, làm gì, với ai cũng “check in”, khác gì “lạy ông tôi ở bụi này”. Có gia đình đi nghỉ mát, nghỉ lễ nước ngoài dài ngày đã đăng lên facebook lời “tạm biệt” rằng: “Gia đình mình đi Úc 7 ngày, nên từ hôm nay đến hết 7 ngày nữa, chắc mình sẽ ít lên phây, ít trả lời tin nhắn, các bạn thông cảm nhé!”. Vậy là trong thời gian cả nhà đi vắng, kẻ gian đã đến phá khóa cửa, đàng hoàng vào nhà, mở tủ lạnh lấy đồ ăn ra nấu ăn, ngủ một giấc, rồi mới dậy cuỗm hết tài sản, rồi khép cửa đàng hoàng.

Đừng quá tin tưởng những gì có trên mạng. Một tấm ảnh, một mẩu tin, một bài viết… đều có thể là tin giả, ảnh chế, ảnh ghép. Suy nghĩ kỹ trước những lời yêu cầu “hãy bấm like”, “hãy chia sẻ”, “để lại chữ x,y,z”. Đừng tin ngay khi ai đó nhắn tin mượn tiền, xin tiền, hay nhờ chuyển khoản, mời nhận thưởng… Hãy kiểm tra lại thông tin, bởi nếu có ai đó là người thân, người quen của bạn muốn mượn tiền, xin thẻ điện thoại… họ sẽ có những cách thức đàng hoàng hơn để làm.

Không bêu xấu, xúc phạm, tấn công, bắt nạt người khác trên mạng. Dù bạn dùng nick giả (không phải chính tên bạn), dù bạn dùng sim rác… để nhắn tin doạ nạt, kêu gọi, kích động, bêu xấu, hãm hại ai đó, “nhà mạng” đều biết hết. Nhiều người “ném đá giấu tay”, đến khi cơ quan an ninh tìm đến, người ấy bất ngờ, giật mình và thán phục rằng sao họ biết bạn chính là bạn. Đừng quên, sử dụng MXH là sử dụng dịch vụ của một sân chơi “có chủ”.

Khi tham gia MXH tức là bạn đã bắt đầu ra “đứng ngoài đường”, nên mỗi tấm hình, mỗi chữ viết, ý kiến, dòng cảm xúc của bạn sẽ được soi mói, đánh giá, nhìn nhận theo các cách khác nhau. Tấm ảnh bạn cho là đẹp, người thân của bạn bấm “like”, thì vẫn có người bình luận tiêu cực. Cứ mặc kệ họ, bạn phải chấp nhận, đừng xoá bình luận của người ta, đừng cãi nhau, gây sự với người ta, nếu bạn muốn yên lành. Thật cân nhắc khi bấm like hay bình luận những sự việc mang tính xã hội, những lời đồn chưa được kiểm chứng.

Hãy chỉ trao đổi tâm trạng, cảm xúc, thông tin quan trọng với những người bạn thật sự, những bài học hay, những thông tin quý, những gì liên quan đến học hành. Những người bạn trên mạng, đồng thời cũng là những người bạn biết ngoài đời thực thì không cần quá cảnh giác. Những người bạn ảo, dù có thường xuyên nói chuyện, chat chit với nhau, nghe có vẻ “tâm đầu ý hợp”, cũng đừng tin tưởng tuyệt đối. Kẻ gian bao giờ cũng cố gắng bắt chuyện, làm quen, tạo ra sự thân mật, tin tưởng đối với người khác. Chỉ đến khi “con mồi” đã không còn nghi ngờ, kẻ gian mới “ra tay”.

Mạng internet, mạng xã hội… là thành tựu công nghệ tiên tiến, hiện đại mà nhân loại đã khám phá và sử dụng rộng rãi. Khó mà tưởng tượng cuộc sống hiện nay thiếu mạng. Nhưng “tấm huy chương nào cũng có hai mặt”, mạng cũng có những rủi ro. Hãy học cách sử dụng mạng thông minh, tránh “mạng ảo, thiệt mạng thật” hay “mạng ảo, tù thật”.

Đinh Thủy - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 111, tháng 3/2019

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ