Ngày đăng:   Thứ 3, 10-01-2017 14:33:29   /   Lượt đọc: 634

Khi trẻ “lớn” nhưng chưa trưởng thành

(GDTĐ) - Theo khá nhiều nghiên cứu tại các trường THPT trong cả nước, chỉ 1/3 số em trong độ tuổi này hiểu biết về giới tính, các biện pháp tránh thai, các dấu hiệu của thai nghén, các bệnh lây truyền qua đường tình dục... Trong khi đó, hiện tượng học sinh từ cấp THCS đã đánh ghen, đi nhà nghỉ, gọi nhau là vợ vợ, chồng chồng khá dạn dĩ không còn là chuyện hiếm gặp...

Trẻ “lớn” sớm, nhưng chậm... trưởng thành

Dưới góc độ tâm lý, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, nguyên Giám đốc Trung tâm Truyền thông Giáo dục sức khỏe TP.HCM cho hay: Nếu bạn nghĩ rằng phải đợi trẻ đến một cái tuổi nào đó rồi mới bắt đầu giáo dục giới tính và cho rằng nhà trường mới chính là nơi có trách nhiệm trong việc này thì bạn đã lầm. Thật ra giáo dục giới tính phải được thực hiện càng sớm càng tốt và phải được bắt đầu ngay từ trong gia đình. Bố mẹ, ông bà và ngay cả người giúp việc… là những người thầy đầu tiên của trẻ. Giáo dục giới tính là học hỏi suốt đời, hằng ngày, trong gia đình là chủ yếu, sau đó mới đến trường học. Đừng quên rằng truyền hình, sách, báo, phim ảnh, games online… là những “nguồn lực” giáo dục giới tính rất mạnh mẽ, tạo nên cách nghĩ cách làm cho cả thế hệ, cả cộng đồng, nên phải hết sức có trách nhiệm.

Giáo dục giới tính được thực hiện càng sớm càng tốt

Có một chủ đề đã được nêu ra: “Các em tuổi học trò mang thai vì thiếu hiểu biết về sinh lý và các biện pháp phòng tránh thai. Vậy hãy giúp các em hiểu rõ hơn và giải tỏa sự tò mò về sinh lý để các em phòng tránh thai hiệu quả, tránh những hậu quả xấu tương tự”. Ngay lập tức có ý kiến cho rằng làm như vậy có khác nào “vẽ đường cho hươu chạy”. Ý kiến này khá thuyết phục các giới ngoài ngành y tế, họ cho rằng trẻ sẽ sớm biết và sẽ học theo những gì mình được học. Vì thế họ không bao giờ trao đổi với các em những vấn đề này hoặc là trả lời qua loa chiếu lệ. Họ không nghĩ rằng khi trẻ không được giải đáp thỏa đáng sẽ tăng tính tò mò, cũng vì tự mình tìm hiểu để thỏa mãn tính tò mò đó mà không ít những câu chuyện đau lòng đã xảy ra khi trẻ bước vào tình yêu, tình dục sớm.

Trẻ em trong xã hội hiện đại sớm phát triển về nhận thức hơn, trong đó có nhận thức về giới tính, bản năng tình dục cũng hình thành sớm hơn thế hệ trước. Nhưng sự chín chắn về mặt xã hội và tâm lý thì chậm hơn thế hệ trước. Ở đây nói tới sự chín chắn là sự trưởng thành trong suy nghĩ và hành động chứ không nói tới sự hiểu biết, vì rõ ràng thế hệ ngày nay tiếp xúc với nhiều nguồn thông tin hơn, chỉ cần một cái click chuột máy tính là có thể thâu nhận được hàng loạt thông tin. Nhưng cũng chính biết nhiều, biết sớm và không được trang bị những kiến thức từ trước đã thúc đẩy tính tò mò của trẻ, các em dễ bị sức ép của bản năng thôi thúc và chuyện tình dục cũng sớm xảy ra. Vì thế việc giáo dục tâm lý giới tính nên song hành cùng sự phát triển sinh lý.

Học đủ thứ, nhưng không học... yêu mình

TS Khuất Thu Hồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu xã hội (ISDS) cho rằng: Dù hiện nay giáo dục giới tính đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng theo tôi là chưa đủ, nó vẫn chưa được đặt ra bình đẳng với các khía cạnh khác của cuộc sống. Học sinh đi học thì cả cha mẹ, thầy cô hầu như chỉ quan tâm đến chuyện làm sao để dạy cho trẻ kiến thức khoa học về lịch sử, địa lý, toán học... còn những kiến thức về cách ứng xử với chính bản thân mình, với chính những biến đổi trên cơ thể mình thì lại không được dạy một cách đầy đủ, thẳng thắn và cởi mở. Ðây là câu chuyện mà tôi nghĩ chúng ta cần phải có sự thay đổi.

Bởi lẽ, theo bà Hồng, đã là con người thì chúng ta phải có những nhu cầu khác nhau, chẳng khác gì chuyện đói thì phải ăn. Nhưng vấn đề ở đây, khi chúng ta đói không đồng nghĩa với việc chúng ta có thể đi cướp để mà ăn. Câu chuyện giới tính cũng vậy, khi chúng ta có nhu cầu, có rung động, tình cảm trước một ai đó nhưng người đó không phải người yêu của mình, là một đứa trẻ hay là một người xa lạ thì mình không thể có hành vi tấn công, hay lừa dối, lạm dụng người đó được. Nhưng, giới trẻ lại không được trang bị những kiến thức, những kỹ năng để ứng phó với những tình huống kiểu như vậy. Ðể rồi dẫn tới rất nhiều câu chuyện thương tâm đã xảy ra trong xã hội như có hai bạn trẻ yêu nhau và có quan hệ tình cảm với nhau, nhưng khi chuyện vỡ lở thì mới hay cô bé vẫn đang trong độ tuổi vị thành niên và người con trai phải ngồi tù. Bà Hồng lý giải thêm: Ở nước ta, văn hóa chung coi những chuyện giới tính, tình dục là chuyện gì đó rất riêng tư, thầm kín. Thậm chí giữa cha mẹ với con cái, anh chị em với nhau cũng rất khó trao đổi. Và cũng chính xuất phát từ đó đã nảy sinh quan điểm giáo dục giới tính thì không cần phải dạy, lớn lên, khi nào có người yêu, lấy vợ, lấy chồng rồi sẽ biết.

“Cũng chính vì coi giáo dục giới tính là điều tối kỵ nên chúng ta không dạy, cho rằng không phải học và cũng chẳng đầu tư để thiết kế một chương trình giáo dục cho phù hợp, hiệu quả. Những người viết sách thì cũng nghĩ, có nói thì nói tế nhị, sơ sơ thế thôi, lớn lên các em sẽ tự tìm hiểu, tự khắc sẽ biết. Tuy nhiên, phải thấy rằng, cách nghĩ, cách làm này đã dẫn tới không ít hậu quả để ngày hôm nay cá nhân, gia đình, xã hội phải đối diện” - bà Hồng bày tỏ.

14.000 đô la Mỹ cho sáng kiến chăm sóc sức khỏe vị thành niên

Vừa qua, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; Trung tâm Thanh thiếu niên Trung ương phối hợp với Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tại Việt Nam đã tổ chức Hội thảo Tổng kết sáng kiến truyền thông, tiếp cận dịch vụ và thông tin về chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục cho vị thành niên, thanh niên.

Bà Ritsu Nacken, Phó Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam cho biết: “Nhiều thanh niên vẫn còn thiếu kiến thức và kỹ năng sống thiết yếu để quan hệ tình dục an toàn, không có điều kiện đầy đủ và đồng thời phải đối mặt với những khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ SKSS/SKTD. Giáo dục SKSS/SKTD cho thanh niên còn hạn chế, đặc biệt nhóm yếu thế như thanh niên dân tộc thiểu số, người khuyết tật, người di cư và thanh niên khu vực nông thôn. Do vậy, thanh niên dễ có nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Vì thế, chúng ta cần đảm bảo sự tham gia của thanh niên vào việc thiết kế và phân tích các chính sách ảnh hưởng tới họ sẽ giúp các chính sách và dịch vụ đáp ứng được nhu cầu thực tế của thanh niên, sự tương tác của thanh niên là rất quan trọng giúp xây dựng thành công các chương trình, mục tiêu dành cho giới trẻ”...

Với tổng kinh phí hỗ trợ lên đến 14.000 đô la Mỹ, 6 sáng kiến tiếp cận thông tin, dịch vụ chăm sóc SKSS/SKTD cho VTN/TN đã thu được các kết quả đáng khích lệ với nhóm 3 bạn trẻ ở Hà Nội có sáng kiến về “Can thiệp giúp nâng cao kiến thức và tiếp cận dịch vụ chăm sóc SKSS của nữ thanh niên công nhân tại công ty TNHH Daeyang Việt Nam, Hà Nội”; Sáng kiến “Tư vấn bằng ngôn ngữ và cử chỉ cho người VTN/TN khuyết tật (nghe, nói) về chăm sóc SKSS/SKTD trên địa bàn thành phố Đồng Hới” của nhóm thanh niên ở Quảng Bình; Sáng kiến “Úng dụng tra cứu thông tin và dịch vụ về chăm sóc SKSS/SKTD” và “Can thiệp nâng cao kiến thức và thái độ về SKSS của học sinh THPT” của 2 nhóm đến từ Hà Nội; Sáng kiến “Hành trình không lời” dành cho thanh niên khiếm thính đến từ các bạn trẻ Đà Nẵng và sáng kiến “Truyền thông về chăm sóc SKSS cho thanh niên công nhân di cư khu công nghiệp” của các bạn trẻ phường Ái Quốc, thành phố Hải Dương.

Các kết quả ban đầu cho thấy hiệu quả của một cách tiếp cận mới do thanh niên làm chủ trong tất cả các giai đoạn từ thiết kế đến tổng kết thực tiễn, các sáng kiến đều có khả năng triển khai ứng dụng trên diện rộng nếu có sự hỗ trợ hợp lý, các sáng kiến là minh chứng rằng khi các bạn trẻ được trao quyền thì họ có đủ năng lực để xác định và giải quyết các nhu cầu của chính mình. Cách tiếp cận mới này cho thấy đây là cách tốt nhất huy động sự tham gia của thanh niên trong xây dựng, giám sát, phản biện và thực hiện chương trình, đây cũng là cơ hội để thanh niên nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò, khả năng của mình trong việc góp phần tạo ra cuộc sống tốt đẹp hơn cho cộng đồng, người thân, đặc biệt là lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản cho vị thành niên, thanh niên.

Nguyệt Thương, nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 84, tháng 12/2016

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ