Ngày đăng:   Thứ 6, 21-04-2017 17:04:19   /   Lượt đọc: 316

NSƯT Trần Đức: Coi mỗi sinh viên như một người con

(GDTĐ) - Ít người biết rằng NSƯT Trần Đức chuyên đóng những vai phản diện như giám đốc tham nhũng, quan chức biến chất, trùm xã hội đen hay những gã lăng nhăng chuyên ve vãn phụ nữ trong các phim Chạy án, Đầm lầy bạc, Lời thú nhận của Eva… lại là một thầy giáo, từng giữ cương vị Trưởng khoa Sân khấu Điện ảnh và Múa, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội.

NSƯT Trần Đức

Thi tuyển diễn viên trong tiếng bom đạn

“Nhà hát Kịch Hà Nội là cái nôi mà tôi được sinh ra lần thứ hai bằng cuộc đời nghệ thuật và dần trưởng thành với sân khấu, qua vai quần chúng, vai phụ cho đến vai chính, những vai diễn được đồng nghiệp và công chúng ghi nhận. Còn nhớ, năm 1971, tôi dự thi tuyển ngành học diễn viên tại đoàn kịch Hà Nội trong tiếng bom đạn và tiếng còi báo động. Trong 1.800 thí sinh thi năm ấy chỉ có 12 người được chọn”. Đó là chia sẻ đầu tiên của NSƯT Trần Đức khi nói về con đường hoạt động nghệ thuật của mình.

Sinh ra và lớn lên ở phố Cổ Tân, trong một gia đình Hà Nội gốc và không có ai theo nghệ thuật, NSƯT Trần Đức đến với nghiệp diễn như một sự tình cờ. Vì tình yêu đất nước và mảnh đất Thủ đô yêu dấu, ông đã từng viết đơn tình nguyện lên đường nhập ngũ trong những ngày đất nước chiến tranh. Năm 1971, sau khi thi đỗ ngành học diễn viên, ông được Nhà hát kịch Hà Nội gửi sang trường Sân Khấu Việt Nam (nay là trường Sân khấu điện ảnh) để theo học lớp diễn viên. Đến tháng 6/1974, ông ra trường và quay về công tác tại Nhà hát kịch Hà Nội cho đến năm 2003 thì chuyển về trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội. Ông từng đảm nhiệm chức vụ Trưởng khoa Sân khấu điện ảnh và múa của trường.

Nhà hát kịch Hà Nội cũng là nơi đánh dấu son sự nghiệp của ông với gần 60 vở diễn. Nhớ về những năm tháng khó khăn khi mới về Nhà hát kịch, NSƯT Trần Đức bồi hồi xúc động: “Tôi nhớ những chuyến xe đưa các diễn viên Nhà hát đi diễn ở những nơi xa xôi, hiểm trở. Giai đoạn khó khăn, thiếu thốn ấy, chỉ mong đi, chỉ có đi và diễn, được sống, được cháy cùng cuộc đời trên sân khấu là tất cả hạnh phúc thời trai trẻ của tôi. Chúng tôi rong ruổi diễn dã ngoại suốt chiều dài đất nước, nhiều lần phải ngủ đêm trong các lán chợ tạm, trên những tấm phản bán thịt lợn, thịt bò của người dân miền Trung vậy mà ai nấy vẫn ngủ ngon lành. Có đêm lỡ độ đường, chúng tôi ngủ tại bến phà Bến Thủy lộng gió, trời lạnh buông đầy sương đêm hay ngủ trong những cơn gió buốt thấu xương của vùng cao Mèo Vạc - Hà Giang. Chúng tôi đã đi xuyên qua những miền đất, những nhọc nhằn thời ấy, đi qua cả chật vật đời thường bằng niềm đam mê của tuổi trẻ, bằng sự háo hức của bao con người trên khắp nẻo đường đã đón chờ, đã náo nức xem chúng tôi diễn, đã vỗ tay một cách hồn nhiên, nồng nhiệt. Có thể không bao giờ tôi còn có cơ hội gặp lại những khán giả của những năm tháng đó. Nhưng tôi vẫn nhớ và hiểu rằng, họ đã giúp chúng tôi lớn lên”.

Đã trải qua quãng thời gian quá nửa đời người, NSƯT Trần Đức vẫn tưởng như ngày hôm qua, vẫn thấy gắn bó, thương yêu Nhà hát mà cho đến giờ dù không còn công tác ở đó, ông vẫn coi nơi ấy có một phần của mình và mình cũng là một phần của nơi ấy. Những vở diễn, buổi tập, đêm diễn được tham gia cùng đạo diễn Hoàng Quân Tạo, cùng tác giả Lưu Quang Vũ, cùng các bạn diễn Quốc Toàn, Trần Vân, Tiến Đạt, Hoàng Dũng, Hồng Sơn, Hoàng Cúc, Minh Hòa…, thức trắng đêm bàn luận sôi nổi về từng lớp diễn, từng lời thoại khi ông đóng vai Khánh vở Tôi và chúng ta - vở tập hợp dàn diễn viên hai thế hệ mạnh nhất của Nhà hát sẽ là những kỷ niệm không bao giờ quên với NSƯT Trần Đức.

Được trẻ lại khi làm thầy

Trái ngược hoàn toàn với các vai diễn phản diện, NSƯT Trần Đức ngoài đời thân thiện và cởi mở đến bất ngờ. Vẫn là mái tóc húi cua quen thuộc, cái miệng cười nhếch mép từng khiến khán giả ghét cay ghét đắng, nhưng nếu gặp gỡ ông ở đời thường mới thấy, đó là một người đàn ông Hà thành lịch lãm.

NSƯT Trần Đức cùng tác giả bài viết

Năm 2003, NSƯT Trần Đức chuyển sang Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội làm công tác giảng dạy. Ông tâm sự: “Tôi thực sự thấy yêu công việc này. Tôi lây cái tính trẻ trung, năng động của sinh viên. Ai cũng khen tôi trẻ hơn so với bạn bè bằng tuổi". Giờ đây, mỗi khi có cơ hội đóng phim, NSƯT Trần Đức đều tìm cách giới thiệu để các sinh viên của mình được thử vai. Bởi ông quan niệm, học lý thuyết bao nhiêu cũng không bằng một lần đứng trước máy quay. Với những sinh viên có chí hướng vươn lên, ông động viên, khích lệ bằng nhiều hình thức như tạo điều kiện để các sinh viên này tiếp xúc với thực tế cuộc sống nhiều hơn. Từ những va chạm dù nhỏ nhất hay "kinh khủng" nhất để các em tự hoàn thiện nhân cách của mình, tự rút ra được những bài học làm người cho chính bản thân. Theo NSƯT Trần Đức, học làm người tốt khó hơn, lâu hơn học làm nghề tốt. Và, muốn học làm người tốt thì phải học từ những điều bình dị, đơn giản nhất của cuộc sống bộn bề này rồi mới tiến dần lên những thứ bình thường, phức tạp và cao sang khác.

Dù ở cương vị một diễn viên hay một người thầy giáo, NSƯT Trần Đức luôn mang trong mình bầu nhiệt huyết và tình yêu nghề cháy bỏng. Nghệ sỹ chia sẻ, khi mới vào Nhà hát, ông vừa học, vừa làm, vừa luyện tập, vừa thử sức và không ngừng mơ ước, chẳng nề hà bất cứ công việc gì của đoàn kịch: từ làm hậu đài, bê vác cảnh, làm âm thanh cho các đêm diễn; chuẩn bị phục trang, đánh giày cho các nghệ sĩ hàng đêm… Mỗi lần xong lượng công việc ấy, ông lại lặng lẽ ngồi cạnh cánh gà hay cuối hàng ghế trong nhà hát xem các buổi tập và biểu diễn. Nhiều đêm ngồi âm thầm theo dõi, ông thấm từng tiếng gọi, từng cái khoát tay, từng bước chạy, từng giây phút gục ngã… và ông thuộc lòng hết những vai diễn của các chú, các anh mà mình ngưỡng mộ.

Khi đứng trên lớp giảng bài cho sinh viên, NSƯT Trần Đức coi mỗi sinh viên như một người con. Người thầy ấy lo lắng tổ chức các buổi tốt nghiệp của sinh viên trở thành các buổi biểu diễn giống như các đoàn chuyên nghiệp. Từ những buổi biểu diễn như thế, ông hy vọng, tên tuổi của các em sẽ đến được với các nhà hát. Bởi là người trong nghề, NSƯT Trần Đức hiểu hơn ai hết những nhọc nhằn của nghề diễn.

Tuy đã nghỉ hưu, song vì tình yêu nghề, gắn bó với trò nên NSƯT Trần Đức vẫn tiếp tục tham gia giảng dạy cho dù thù lao thấp hơn nhiều so với cát xê đóng phim. Mỗi lần đứng trên bục giảng, ông không chỉ truyền kiến thức và còn chia sẻ kinh nghiệm và thắp lên ngọn lửa nhiệt huyết, tình yêu nghề cho thế hệ trẻ. Với mỗi bài giảng ông đều thực hiện đúng tinh thần "Học làm người, học làm nghề".

Đỗ Tuyết Linh Hà - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 88, tháng 4/2017

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ