Ngày đăng:   Thứ 3, 09-01-2018 10:36:10   /   Lượt đọc: 2093

Sử dụng câu chuyện pháp luật trong dạy học môn Giáo dục công dân

(GDTĐ) - Tạp chí GDTĐ xin giới thiệu sáng kiến kinh nghiệm của cô giáo Phan Thị Thu Quyên – trường THCS Trưng Vương- Mê Linh đạt giải B cấp ngành với đề tài “Sử dụng câu chuyện pháp luật trong dạy học môn GDCD ở trường THCS”.

Ảnh minh họa

Sử dụng câu chuyện pháp luật trong dạy học môn GDCD ở trường THCS nhằm khắc phục phần nào sự khô khan của kiến thức, qua đó gây hứng thú học tập cho học sinh; góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động dạy - học môn Giáo dục công dân, đáp ứng yêu cầu của công tác giáo dục nói chung, giáo dục pháp luật cho học sinh nói riêng.

Nguyên tắc sưu tầm câu chuyện pháp luật

- Các câu chuyện pháp luật phải xuất phát từ thực tế cuộc sống, sát với nội dung cơ bản của bài, phù hợp với trình độ nhận thức và tâm lý lứa tuổi học sinh.

- Phải có nguồn trích dẫn rõ ràng.

- Ngắn gọn, súc tích, đảm bảo tính thẩm mỹ, ngôn ngữ chính xác, dễ hiểu, không cầu kỳ, sáo rỗng.

Trong quá trình sưu tầm các câu chuyện pháp luật để giảng dạy Giáo dục công dân, giáo viên phải vận dụng một cách đồng bộ tất cả các nguyên tắc trên, nếu bỏ qua một nguyên tắc nào đó thì khi đưa câu chuyện vào giảng dạy sẽ không hoàn thành được mục tiêu bài học.

Quy trình sử dụng câu chuyện pháp luật để giảng dạy môn GDCD

Bước 1: Giới thiệu câu chuyện pháp luật. Bước này được thực hiện bằng 2 cách:

+ Cách 1: Giáo viên giới thiệu

+ Cách 2: Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh sưu tầm và giới thiệu

- Hình thức giới thiệu: Tùy từng trường hợp có thể chọn một trong các cách giới thiệu sau đây:

+ Kể chuyện pháp luật.

+ Giới thiệu video (hoặc kết hợp cả hai hình thức trên).

+ Sắm vai, dựng lại câu chuyện pháp luật (nên khuyến khích học sinh thực hiện cách này.)

Bước 2: Khai thác nội dung câu chuyện pháp luật.

Cách thực hiện:

+  Giáo viên đặt câu hỏi khai thác tình tiết câu chuyện.

+ Học sinh phân tích nội dung câu chuyện để trả lời những câu hỏi của giáo viên.

Bước 3: Rút ra kết luận hướng câu chuyện tới nội dung bài học.

Cách thực hiện: Giáo viên theo dõi, lắng nghe, phân tích và tổng hợp các ý kiến trả lời của học sinh đồng thời nhận xét, bổ sung và đưa ra kết luận cần thiết hướng đến nội dung bài học.

Ví dụ: Khi dạy bài 12: “Quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình” (GDCD 8), trước khi tìm hiểu những quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái, giáo viên chiếu hình ảnh bé Trần Thị Kim Ngân- 4 tuổi, nạn nhân của vụ bạo hành trẻ em, kết hợp kể cho học sinh nghe câu chuyện pháp luật. Ngày 16/5/2014, Nguyễn Thị Thùy Trang dẫn con riêng là bé Kim Ngân 4 tuổi đến thuê phòng trọ tại Thị xã Dĩ An- Bình Dương và sống như vợ chồng với người tình tên Đỗ Trọng Minh. Trong thời gian họ sống tại phòng trọ, người dân xung quanh phát hiện họ thường xuyên đánh đập, hành hạ bé Ngân. Người dân nhiều lần can ngăn nhưng bất thành. Ngày 12/9/2014, người dân trong xóm trọ tại Thị xã Dĩ An – Bình Dương đã tiến hành giải cứu bé Ngân khi họ phát hiện bé bị đánh và hành hạ dã man, khuôn mặt bầm tím, biến dạng, sức khỏe bị ảnh hưởng nghiêm trọng và đưa em đến bệnh viện cấp cứu trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng.

Bước 1: Giáo viên tóm tắt ý chính và kể cho học sinh nghe về câu chuyện:

Bước 2: Giáo viên đặt câu hỏi sau khi kết thúc câu chuyện:

- Em có nhận xét gì về hành vi của mẹ đẻ và bố dượng bé Ngân?

- Theo em, hành vi của họ có vi phạm pháp luật không? Vì sao?

Bước 3:

+ Giáo viên theo dõi và phân tích, tổng hợp ý kiến của học sinh.

+ Chiếu nội dung Điều 69 Luật Hôn nhân và Gia đình.

+ Kết luận: Hành vi của họ không chỉ vi phạm đạo đức nghiêm trọng mà còn vi phạm pháp luật (cụ thể là Luật Hôn nhân và Gia đình, thậm chí là Luật Hình sự vì đã có hành vi cố ý gây thương tích cho người khác).

+ Rút ra nội dung bài học về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ như nội dung SGK.

Các cách sử dụng câu chuyện pháp luật

Sử dụng câu chuyện pháp luật để giới thiệu bài

Thay thế cho cách giới thiệu bài thông thường bằng phương pháp thuyết trình, giáo viên có thể sử dụng một câu chuyện pháp luật để gây hứng thú cho học sinh khi bước vào bài mới.

Ví dụ: Để dẫn học sinh vào bài 18: "Quyền khiếu nại và tố cáo của công dân" (GDCD 8), giáo viên sử dụng câu chuyện pháp luật như sau:

Bước 1:

+ Chiếu hình ảnh sông Thị Vải trước và sau khi bị ô nhiễm.

+ Chiếu clip chương trình thời sự đưa tin về hành vi gây ô nhiễm sông Thị Vải của công ty Vedan hoặc kể tóm tắt câu chuyện.

Bước 2:

Hỏi:

-         Em có nhận xét gì về hành vi gây ô nhiễm môi trường của công ty Vedan?

-         Điều gì sẽ xảy ra nếu sự việc trên không được pháp luật can thiệp, giải quyết?

-         Nếu chứng kiến những sự việc vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích của người khác, của cộng đồng, em sẽ làm gì?

Bước 3: Giáo viên tổng hợp, ghi nhận những ý kiến phát biểu của học sinh, đồng thời dẫn dắt học sinh vào bài 18- tiết 25: “Quyền khiếu nại và tố cáo của công dân”.

Sử dụng câu chuyện pháp luật dẫn dắt học sinh vào từng đơn vị kiến thức

Nội dung câu chuyện có thể không phải là nội dung chung của toàn bài mà chỉ là câu chuyện mang nội dung của một đơn vị kiến thức. Dẫn dắt theo lối này là một cách làm có hiệu quả, tạo cho học sinh sự bất ngờ, thu hút được sự chú ý của các em.

Ví dụ: Khi dạy bài 15: “Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí của công dân” - GDCD 9, để dẫn dắt học sinh vào phần 2: Tìm hiểu khái niệm “Trách nhiệm pháp lí”, GV sử dụng câu chuyện pháp luật về vụ việc 3 cô giáo bị kỷ luật ở Cô Tô (Quảng Ninh).

Sau khi kể câu chuyện pháp luật nói trên, GV đặt câu hỏi: Ba cô giáo trong câu chuyện trên đã phải chịu hậu quả như thế nào từ hành vi vi phạm pháp luật của mình?

GV tổng hợp ý kiến của học sinh rồi chốt lại và chuyển sang mục 2: Tìm hiểu về trách nhiệm pháp lí.

Sử dụng câu chuyện pháp luật để làm rõ kiến thức

Là hình thức giáo viên dùng câu chuyện pháp luật có nội dung phù hợp để làm sáng tỏ tri thức của bài thay cho việc dùng lý luận để phân tích, lý giải cho học sinh.

Ví dụ: Khi dạy bài 20 “Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam”- GDCD 8, để làm rõ giá trị pháp lí cao nhất của Hiến pháp trong hệ thống pháp luật, giáo viên sử dụng câu chuyện pháp luật trong SGV GDCD 8, trang 117: Chuyện bà luật sư Đức.

Bước 1: GV kể tóm tắt câu chuyện (hoặc cho học sinh đọc).

Bước 2: GV đặt câu hỏi:

+ Câu chuyện trên khẳng định điều gì?

(Khẳng định: Hiến pháp có hiệu lực pháp lí cao nhất trong hệ thống pháp luật)

+ Theo em, chúng ta phải hiểu như thế nào cho đúng về giá trị pháp lí cao nhất của Hiến pháp trong hệ thống pháp luật?

Bước 3: GV kết luận về giá trị pháp lí cao nhất của Hiến pháp trong hệ thống pháp luật: Hiến pháp có hiệu lực pháp lí cao nhất trong hệ thống pháp luật. Hiến pháp là nguồn, là căn cứ pháp lí cho tất cả các ngành luật. Các Luật và văn bản dưới luật đều phải phù hợp với tinh thần và nội dung Hiến pháp, không được trái với Hiến pháp.

Sử dụng câu chuyện pháp luật để củng cố bài học

Sau khi kết thúc bài học, giáo viên kể cho học sinh nghe một câu chuyện có nội dung phù hợp để củng cố lại tri thức đã truyền thụ cho học sinh. Đây là cách củng cố bài vừa hấp dẫn, vừa hiệu quả giúp học sinh liên tưởng đến tri thức bài học và tri thức cuộc sống được thể hiện qua câu chuyện, đồng thời, làm cho giờ học kết thúc một cách nhẹ nhàng, tạo tâm lý hào hứng, đón chờ giờ học sau của học sinh.

Việc sử dụng những câu chuyện pháp luật trong các bài học GDCD đã bước đầu mang lại những phản hồi tích cực từ phía học sinh. Học sinh hứng thú say mê, tích cực, chủ động suy nghĩ hơn trong việc tìm tòi kiến thức. Học sinh mạnh dạn, chủ động tranh luận cởi mở, sôi nổi, tự tin đưa ra ý kiến của mình; lắng nghe ý kiến đóng góp, phê bình của các bạn từ đó tạo ra một môi trường học tập tích cực, không căng thẳng, áp lực.

Thông qua khai thác những câu chuyện có thật trong cuộc sống, học sinh được thực hành xử lí những tình huống pháp luật, nhờ đó các em vừa tiếp thu được kiến thức bài học, vừa tích lũy được kinh nghiệm sống quý báu cho bản thân, có kĩ năng giải quyết những vấn đề nảy sinh trong cuộc sống.

 

Trên đây là một số nét chính của đề tài “Sử dụng câu chuyện pháp luật trong dạy học môn GDCD ở trường THCS” của cô giáo Phan Thị Thu Quyên – trường THCS Trưng Vương- Mê Linh. Mọi chi tiết xin truy cập vào website:http://khohoclieu.hanoiedu.vn.

BBT - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 94+95, tháng 11/2017

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ