Ngày đăng:   Thứ 3, 09-01-2018 10:25:07   /   Lượt đọc: 1384

Xóa bỏ định kiến giới trong sách giáo khoa

(GDTĐ) - Theo báo cáo của Bộ GD&ĐT, kết quả phân tích 76 cuốn sách giáo khoa (SGK) của 6 môn học từ lớp 1 đến lớp 12, trong tổng số hơn 8.000 nhân vật xuất hiện trong nội dung văn bản cho thấy: Nam giới chiếm 69%, nữ chiếm 24%, còn lại 7% là trung tính về giới. Mới đây, tại Hội thảo “Bảo đảm bình đẳng giới trong chương trình giáo dục phổ thông” do Trung ương Hội LHPN Việt Nam tổ chức, nhiều đại biểu cho rằng, cần xóa bỏ định kiến giới trong sách giáo khoa; phải giáo dục giới tính và bình đẳng giới đúng cách cho trẻ theo độ tuổi.

Ảnh minh họa

Chênh lệch nhân vật nam – nữ trong SGK

Thực tế thời gian qua, chương trình giáo dục giới tính và bình đẳng giới trong nhà trường dành cho học sinh tiểu học, trung học đã được quan tâm nhiều hơn. Tuy nhiên, giáo dục giới tính và bình đẳng giới trong hệ thống giáo dục quốc dân còn nhiều bất cập từ hình ảnh, kiến thức trong sách giáo khoa đến các hình thức tổ chức giáo dục giới tính và bình đẳng giới.

Phó Cục trưởng Cục Nhà giáo và Quản lý cán bộ giáo dục (Bộ GD&ĐT) Trần Kim Tự cho biết: “Những hình ảnh, nội dung trong SGK có sự phân biệt về giới. Ví dụ, liên quan đến công việc nội trợ, đến nghề nông thường gắn với phụ nữ. Còn kỹ sư, bác sĩ lại gắn với nam giới. Những góc độ này tạo nên sự nhìn nhận về giới. Nếu chỉ thoáng qua một cuốn sách giáo khoa sẽ không ai để ý. Nhưng tổng kết lại cả một chương trình thì đúng là có vấn đề. Điều đó cho thấy chúng ta phải hết sức cẩn trọng”.

Sự chênh lệch giữa nhân vật nam và nữ cũng có sự khác biệt theo các cấp học, càng lên cấp học cao sự chênh lệch càng lớn, nhất là ở cấp trung học phổ thông. Nghề nghiệp của nhân vật nam giới trong SGK cũng đa dạng hơn nghề nghiệp của nữ giới. Hình ảnh, nội dung mang định kiến giới trong SGK, chương trình giáo dục có thể làm khắc sâu định kiến giới trong nhận thức của trẻ em, làm chậm tiến trình đạt được bình đẳng giới thực chất.

Về hình minh họa trong SGK, GS Nguyễn Minh Thuyết - Tổng chủ biên chương trình mới lo ngại: "Có thể bản thân người biên soạn, họa sĩ cũng có suy nghĩ nữ gắn với nghề nghiệp này, nam gắn với nghề nghiệp kia nên viết và vẽ ra, đến bây giờ nhìn lại mới thực sự thấy vấn đề". Ông Thuyết cho rằng cần sớm tổ chức tập huấn cho tác giả viết sách giáo khoa, các biên tập, họa sĩ, nhà xuất bản để khắc phục ngay vấn đề bất bình đẳng giới trong hình minh họa.

Hiện, Bộ GD&ĐT đang hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa phổ thông mới, đây chính là cơ hội để đưa vấn đề bình đẳng giới vào nhằm khắc phục những khiếm khuyết của chương trình cũ, cụ thể trong sách giáo khoa. Bà Nguyễn Thị Mai Hoa, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cho rằng: “Tiêu chí giới và lồng ghép giới phải đưa vào khâu thẩm định sách giáo khoa. Xây dựng và triển khai chương trình bồi dưỡng tập huấn về kiến thức giới và kỹ năng lồng ghép giới cho đội ngũ giáo viên phổ thông để đội ngũ này có thể chủ động trong việc thực hiện chương trình chính thức và sử dụng sách giáo khoa hiệu quả”.

Ở chương trình mới, bình đẳng giới sẽ là nội dung chính ở một số môn chứ không phải chỉ đơn thuần là lồng ghép, ví dụ môn Đạo đức, Tự nhiên Xã hội, Khoa học, hoạt động trải nghiệm ở cấp tiểu học; Giáo dục Công dân, Khoa học Tự nhiên, hoạt động trải nghiệm ở cấp THCS; Sinh học, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật ở cấp THPT... Ngoài ra, kiến thức về giáo dục giới tính và bình đẳng giới có thể được lồng ghép và là nội dung tích hợp ở tất cả các môn học, trong đó mạnh nhất và sâu sắc nhất là ở môn Ngữ văn.

Học sinh cần được trang bị kiến thức giới một cách toàn diện

Giáo dục giới tính còn “cưỡi ngựa xem hoa”

GS Nguyễn Minh Thuyết khẳng định cùng với nội dung bình đẳng giới thì nội dung giáo dục giới tính cũng sẽ được chú trọng hơn trong chương trình mới. Đặc biệt, kiến thức về sức khỏe sinh sản sẽ được đưa vào SGK từ lớp 4, sớm hơn một năm so với chương trình hiện hành và giáo dục giới tính nói chung có thể được giới thiệu từ mầm non.

Thực tế, lâu nay khi dạy lồng ghép các vấn đề dân số, kế hoạch hoá gia đình, nhiều giáo viên đã lúng túng, đỏ bừng mặt khi nói về vấn đề giới tính cho học sinh, còn học sinh ở dưới thì khúc khích cười... Nhiều giáo viên trực tiếp giảng dạy các tiết học giáo dục giới tính cho rằng, nếu cung cấp cho học sinh những thông tin và giúp các em biết cách phòng ngừa có thai cũng như các bệnh lây truyền qua đường tình dục sẽ đẩy các em vào hoạt động tình dục sớm và bừa bãi. Nhiều ý kiến khác "tẩy chay" việc đưa giáo dục giới tính vào học đường, nhất là đối với học sinh có độ tuổi từ 12 đến 16. Họ cho rằng, các em vẫn còn quá nhỏ, chưa đủ nhận thức để hiểu được vấn đề một cách thấu đáo, thậm chí còn cho giáo dục giới tính là "con dao 2 lưỡi", "vẽ đường cho hươu chạy"...

Bên cạnh thái độ không đồng tình, nhiều giáo viên cũng dạy lồng ghép các kiến thức dân số, kế hoạch hoá gia đình, giới tính theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa”. Điều này xuất phát từ thực tế phần lớn đội ngũ giáo viên giảng dạy giáo dục giới tính chưa được đào tạo bài bản và chuẩn bị kỹ càng, phần lớn là các giáo viên bộ môn khác kiêm nhiệm. Trong các bài có chủ đề liên quan, giáo viên nhiều khi chỉ đưa ra các kiến thức chung chung như: Sinh đẻ có kế hoạch, mỗi gia đình nên sinh đủ 2 con, không phân biệt nam nữ… Kết quả là nhiều học sinh hiểu vấn đề dân số-gia đình chỉ là… mỗi gia đình nên sinh đủ 2 con, không sinh con thứ 3.

Theo thống kê của Quỹ dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam, có đến 93% trẻ em bị xâm hại tình dục bởi người thân, người quen. Tuy nhiên, việc giáo dục giới tính cho trẻ em còn gặp nhiều khó khăn khi chính những bậc làm cha mẹ, thầy cô giáo, xã hội còn khá “e dè” trước vấn đề nhạy cảm này. Trong khi đó, với sự phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, tình trạng học sinh dậy thì sớm từ 12-14 tuổi đã xuất hiện không ít nhưng cách tiếp cận kiến thức về giới tính có vẻ “quá cũ”, quá mỏng so với con số 300.000 ca phá thai tuổi vị thành niên mỗi năm khiến nhiều người giật mình.

Những khó khăn do xuất hiện quan điểm khác nhau, trái ngược nhau về giáo dục giới tính và với tình trạng xâm phạm tình dục ngày một gia tăng khiến tỷ lệ nạo phá thai ở giới trẻ đang rơi vào tình trạng báo động. Bên cạnh đó, sự phát triển với tốc độ chóng mặt của nền kinh tế thị trường cùng với những mặt trái của nó đã đặt giới trẻ, nhất là các em độ tuổi vị thành niên đứng trước những thử thách đáng ngại. Vì vậy, để tháo gỡ vấn đề, còn gì tốt hơn là trang bị cho học sinh những thông tin, kiến thức, kỹ năng và phương tiện để các em có được những quyết định, quan điểm đúng đắn về giới tính, góp phần hạn chế tối đa những hậu quả đáng tiếc xảy ra do thiếu hiểu biết.

Diệp Anh - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 94+95, tháng 11/2017

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ