Ngày đăng:   Thứ 5, 23-05-2019 14:35:41   /   Lượt đọc: 408

Xây dựng trường học hạnh phúc: Khi thầy cô thay đổi

(GDTĐ) - “Làm sao cho học sinh biết sống hạnh phúc thì các em sẽ học tốt hơn và biết sống tử tế hơn”- là điều mà trường THPT Đinh Tiên Hoàng đang tích cực hướng đến trong xu thế giáo dục hiện nay và cũng để trả lời câu hỏi liệu có bao nhiêu phần trăm học sinh của chúng ta thấy có hạnh phúc?

Nhận diện áp lực của học sinh

NGƯT.TS Nguyễn Tùng Lâm- Chủ tịch hội đồng giáo dục trường THPT Đinh Tiên Hoàng nhận định: Trong nhiều năm qua, chúng ta đã vận dụng và sáng tạo nhiều chương trình giáo dục, phương pháp giáo dục sao cho phù hợp với học sinh nhưng kết quả đến đâu hay mới chỉ dừng lại ở việc rèn học sinh vào kỷ luật, kỷ cương và nhồi nhét kiến thức để các em ứng phó với kỳ thi tốt nghiệp.

 

Với đối tượng học sinh Đinh Tiên Hoàng, giáo viên và CBNV vừa qua đã có nhiều cố gắng, luôn đảm bảo cho trường học an toàn, mọi hoạt động giáo dục đi vào nền nếp, hiệu quả. Song mỗi người đều thấy luôn bị căng thẳng, vội vã, thời gian để có sự thảnh thơi, vui vẻ chưa nhiều. “Đây là điều chúng tôi hết sức băn khoăn”- TS Nguyễn Tùng Lâm chia sẻ.

Nghiên cứu mới đây (4/2018) của trường ĐH Y tế cộng đồng về những áp lực của học sinh Đinh Tiên Hoàng cho thấy: tỷ lệ mắc stress vừa của học sinh là cao nhất, lên tới 25%; tiếp đến là 19,7% học sinh bị stress nhẹ; tỷ lệ stress nặng và rất nặng thấp hơn, lần lượt là 13,2% và 4,9%.

Nguyên nhân dẫn đến stress của học sinh chủ yếu do kết quả học tập không như mong muốn (49,7%), tiếp theo là do áp lực học tập quá lớn (47,2%), 41,6% nguyên nhân bởi vì học sinh cần chi tiêu vào việc gì đó mà không có đủ tiền. Những nguyên nhân như: cảm thấy bố mẹ, thầy cô không quan tâm hoặc gia đình có người ốm ít gặp hơn…

TS Nguyễn Tùng Lâm đặt vấn đề: Phải chăng học sinh nhà trường không thể có hạnh phúc khi đang chịu nhiều áp lực học tập. Liệu thầy cô có thể giúp học sinh thoát khỏi những áp lực này không?

Thầy cô thay đổi để trò được hạnh phúc

Nhận diện được những áp lực của thầy cô giáo, của học sinh, trường THPT Đinh Tiên Hoàng đã bắt tay triển khai chủ đề “Lớp học hạnh phúc” trong năm học 2018-2019. Theo thầy Lâm: Thực hiện chủ đề này là chúng tôi mong muốn thầy cô Đinh Tiên Hoàng phải có sức khỏe, phải có hạnh phúc mới giúp mỗi học sinh hạnh phúc. Có như vậy chúng ta mới thực hiện được khẩu hiệu: “Thầy cô thay đổi để trò được hạnh phúc”.

TS Nguyễn Tùng Lâm

Với sự cương quyết nhưng thấu hiểu nỗi khó khăn của thầy cô giáo, TS Tùng Lâm cho rằng: "Khó vẫn phải làm và tôi muốn chúng ta cùng chung tay tìm lối đi, cách làm hợp lý cho chủ đề giáo dục nhân văn này. Hãy thẳng thắn đối mặt cùng tháo gỡ, không chấp nhận cách làm cũ đã không hiệu quả lâu nay”.

Để thực hiện, nhà trường không đưa ra tiêu chuẩn cụ thể cho “Lớp học hạnh phúc”, song giáo viên chủ nhiệm phải bàn bạc với học sinh để đưa ra một chương trình hành động của lớp, sao cho đáp ứng các yêu cầu: xây dựng lớp đoàn kết,thân thiện, quan tâm giúp đỡ nhau cùng tiến bộ “một người vì mọi người, mọi người vì một người”; giúp cho học sinh tự nhận ra giá trị sống hạnh phúc của bản thân; thầy cô hạnh phúc, cha mẹ hạnh phúc…

Cô giáo Hoàng Thị Thanh Hương- Giáo viên chủ nhiệm lớp 12D2 và 10A5 trường THPT Đinh Tiên Hoàng cho biết: Lớp học hạnh phúc là cách làm hoàn toàn mới với chúng tôi, đòi hỏi người giáo viên phải chủ động thay đổi theo chiều hướng tích cực nhất, phù hợp nhất. Làm sao để mỗi tiết học trở nên nhẹ nhàng, vui vẻ, thầy trò hiểu nhau hơn nhưng không vì thế mà thiếu đi kỷ cương và hiệu quả học tập.

Cô Hương chia sẻ: Chúng tôi bắt đầu từ việc giảm tải kiến thức, cô đọng những kiến thức trọng tâm để dành thời gian cho học sinh thể hiện nhiều hơn, tương tác nhiều hơn với thầy cô. Việc học kiến thức đôi khi được thể hiện dưới hình thức các trò chơi, tạo hứng thú cho học sinh, tránh sự căng thẳng, nhàm chán, đối phó mà vẫn thu được kết quả theo yêu cầu…

“Hiểu rằng thầy cô có vui vẻ, hạnh phúc thì trò mới vui vẻ, có niềm tin và cảm giác an toàn, nhẹ nhàng khi vào tiết học, chúng tôi luôn tự dặn lòng phải biết buông bỏ những mối bận tâm bên ngoài, những lo âu, buồn bực trước khi bước vào lớp. Điều này không phải là dễ dàng nhưng nếu thầy cô không thay đổi thì sẽ khó triển khai được các tiết học hạnh phúc…”- Cô Hương bộc bạch.

Trái tim phải chạm đến trái tim

Em Trần Thành Công- lớp 12D2 thẳng thắn chia sẻ: Chúng em rất hào hứng với những tiết học hạnh phúc. Chúng em thấy bớt đi những căng thẳng, nặng nề thậm chí là nhàm chán khi bắt đầu một tiết học mà trước đó yêu cầu đặt ra là phải làm đủ bài tập, nghiêm túc ghi chép, ôn tập tốt để kiểm tra, thi cử… Cũng là học kiến thức, nhưng chúng em được nhiều thầy cô khởi động bằng một trò chơi vui vẻ, khích lệ tinh thần; tiếp đến là được thể hiện sự hiểu biết, chính kiến và nêu lên những điều mình còn băn khoăn, chưa hiểu. Chúng em hiểu rằng, việc học kiến thức rất quan trọng nhưng cùng với đó chúng em rất cần được trang bị các giá trị sống cần thiết để vững vàng tâm thế cho cuộc sống sau này. Qua những tiết học hạnh phúc, chúng em vẫn biết được nhiệm vụ của học sinh, tôn trọng thầy cô, kỷ cương lớp học nhưng hơn cả là chúng em thấy được yêu thương, tôn trọng, chia sẻ và giúp đỡ để tiến bộ, hiểu được những giá trị của hạnh phúc. Áp lực học tập, thi cử vì thế cũng giảm đi nhiều…

 

Cũng như vậy, em Đới Ngọc Dung- lớp 12D2 bộc bạch: Thầy cô tâm lí chia sẻ nhiều hơn với chúng em những kiến thức học trên lớp và ngoài đời khiến chúng em cảm thấy nhẹ nhàng hơn khi bước vào giờ học. Nhiều bạn trước đó còn có những lời nói, hành vi chưa đúng mực, thậm chí làm tổn thương các thầy cô đã dần thay đổi một cách tích cực. Giờ học cũng trở nên vui vẻ hơn. Nhiều khi, trong giờ học, chúng em còn ồn ào, mất trật tự, thầy cô không gay gắt mà nhắc nhở nhẹ nhàng hoặc hướng chúng em vào một câu chuyện có ý nghĩa nào đó khiến chúng em lập tức thay đổi. Chúng em hiểu học sinh phải chấp hành nội qui, qui định và các hình thức kỷ luật khi vi phạm, song “lạt mềm buộc chặt”, chúng em cảm thấy an toàn và cởi mở hơn khi thầy cô hiểu chúng em hơn.

Khi hỏi về những điều các em cảm thấy chưa hạnh phúc khi đến trường, cả Công và Dung đều có chung nhận định, cơ sở vật chất của trường còn khó khăn, chật hẹp, học sinh thiếu không gian để thư giãn và tổ chức các hoạt động tập thể. Điều này đôi khi cũng ảnh hưởng đến tâm lí của các em…

Cô giáo Hoàng Thị Thanh Hương nhìn nhận: Nếu hiểu hạnh phúc là học sinh được chơi, được vui... thì đó chỉ là nhu cầu hạnh phúc ở tuổi tiểu học. Còn học sinh THPT, hạnh phúc phải gắn với trách nhiệm, với ý nghĩa công việc các em đang làm, sẽ làm. Hạnh phúc gắn với kỷ cương.Con muốn được yêu thương, tôn trọng trước hết phải biết tôn trọng thầy cô, tôn trọng bạn bè và những người xung quanh. Hạnh phúc để hoàn thiện và phát triển bản thân, chứ hạnh phúc không chỉ là vui vẻ, bỏ qua những sai lầm, lười biếng, thiếu ý chí… Điều quan trọng là trái tim phải chạm đến trái tim để có sự đồng cảm, thấu hiểu, có được những tiết học hạnh phúc đúng với ý nghĩa của nó.

Nếu nhân nhượng sẽ bị lấn tới, nếu dễ dãi, học sinh vui thích và quý thầy cô đấy nhưng sẽ không "nể sợ" và buông luôn trách nhiệm học tập. Đây là mâu thuẫn lớn trong hành trình đi tìm "tiết học hạnh phúc" ở Trường THPT Đinh Tiên Hoàng. TS Nguyễn Tùng Lâm cho rằng: Cần hiểu đúng khái niệm lớp học hạnh phúc, tiết học hạnh phúc. Hạnh phúc để thầy dạy tốt hơn, trò học tốt hơn. Hạnh phúc là mình vì mọi người, để hoàn thiện và phát triển bản thân, để cống hiến chứ không phải là vui vẻ, thoải mái, giảm căng thẳng, áp lực mà hiệu quả lại không đạt như mong muốn. Hạnh phúc phải được xây dựng trên nền tảng của kỷ cương, sự chuẩn mực.

Theo thầy Lâm, vấn đề đặt ra là phạt học sinh thì dễ, nhưng làm thế nào để giúp học sinh đó thay đổi mới khó. Điều này đòi hỏi nhà trường phải thay đổi, thầy cô phải thay đổi từ cách quản lý, nhìn nhận học sinh đến phương pháp giảng dạy… Nếu chúng ta đạt được đích đến là học sinh tự giác học, thích học, biết cách học, có thói quen học, có thái độ sống tích cực…, nghĩa là chúng ta đã có những lớp học hạnh phúc thành công.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT kêu gọi xây dựng trường học hạnh phúc

Mới đây, Công đoàn Giáo dục Việt Nam, Bộ GD&ĐT đã tổ chức lễ phát động “Triển khai kế hoạch nâng cao năng lực ứng xử sư phạm, đạo đức nhà giáo vì một trường học hạnh phúc”. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ kêu gọi đội ngũ cán bộ quản lý, các thầy giáo, cô giáo chung tay xây dựng trường học hạnh phúc với các giá trị cốt lõi: Yêu thương, an toàn và tôn trọng.

“Hành trình đổi mới của mỗi nhà giáo, mỗi nhà trường không hề đơn độc mà luôn có sự đồng hành, chung sức của các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường. Với sự quyết tâm cao, tự mỗi nhà giáo sẽ tạo ra sự thay đổi. Nhiều sự thay đổi của các thầy cô sẽ tạo ra môi trường học tập mà ở đó giáo viên hạnh phúc - nhà trường hạnh phúc; học sinh hạnh phúc - nhà trường hạnh phúc” - Bộ trưởng nhấn mạnh.

 

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đề nghị đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và nhà giáo trên cả nước chú trọng thực hiện 3 nhiệm vụ đã được nêu tại kế hoạch. Thứ nhất, tự trang bị và giúp đồng nghiệp hiểu sâu sắc về trách nhiệm, quyền hạn của mình để thực hiện nhiệm vụ hiệu quả, đúng quy định. Thứ hai, không ngừng tự học tập, tự rèn luyện và hỗ trợ đồng nghiệp cùng học tập rèn luyện, bổ sung kỹ năng nghiệp vụ để vững vàng hơn khi đối mặt và xử lý những tình huống sư phạm, tình huống xã hội trong và ngoài nhà trường đang diễn ra ngày càng phong phú, mỗi nhà giáo hãy biến những khó khăn thử thách trong lao động nghề nghiệp trở thành những cơ hội để khẳng định phẩm chất, năng lực của bản thân trước phụ huynh, trước đồng nghiệp và học trò; cùng lao động và cống hiến vì vinh quang nghề nghiệp, vì niềm tin của xã hội. Thứ ba, cùng nhau lan tỏa những điều tốt đẹp, những tấm gương nhà giáo mẫu mực, tâm huyết và sáng tạo. Công đoàn ngành giáo dục Việt Nam khẳng định, xây dựng trường học hạnh phúc là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học tới.

Ngay sau lễ phát động, Sở GD&ĐT Hà Nội cùng Công đoàn ngành giáo dục Hà Nội đã ban hành kế hoạch triển khai “Nâng cao năng lực ứng xử sư phạm, đạo đức nhà giáo, người lao động đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”.

Mục tiêu của kế hoạch nhằm tạo sự chuyển biến căn bản trong nhận thức và hành động của đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, hướng tới sự chuẩn mực trong ứng xử, không vi phạm các quy chế, quy định của ngành. Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện; ngăn ngừa, đấu tranh với các hành vi thiếu chuẩn mực đạo đức trong đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên hoặc các hành vi làm tổn thương đến danh dự, nhân phẩm của đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên.

Kế hoạch đặt ra 3 nhiệm vụ trọng tâm gồm: Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên trong việc tiếp cận các văn bản pháp luật của nhà nước, các quy định của ngành và các chuẩn mực hành vi ứng xử trong môi trường giáo dục. Hỗ trợ cán bộ, giáo viên, nhân viên có kỹ năng ứng xử sư phạm, nâng cao đạo đức nghề nghiệp; tôn vinh, biểu dương tập thể, cá nhân điển hình về xây dựng môi trường sư phạm, những tấm gương nhà giáo tận tụy, mẫu mực. Một trong những nhiệm vụ cấp thiết của kế hoạch là trong tháng 5/2019, toàn bộ các trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội tổ chức quán triệt lại cho cán bộ, giáo viên, nhân viên về các quy định của nhà nước, của ngành về đạo đức nhà giáo, về việc xây dựng trường học thân thiện, an toàn. Ngoài ra, các nhà trường cần thường xuyên tổ chức sinh hoạt chuyên đề về đạo đức nhà giáo; tiếp tục triển khai có hiệu quả các cuộc vận động: “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo”, “Xây dựng nhà trường văn hóa - Nhà giáo mẫu mực - Học sinh thanh lịch”. Tổ chức đối thoại, giải đáp, chia sẻ những kinh nghiệm về kỹ năng ứng xử sư phạm; tổ chức xây dựng cẩm nang “Xử lý tình huống sư phạm trong nhà trường” trên cơ sở tổng hợp những tình huống thực tiễn và ý kiến tư vấn của chuyên gia...

Theo kế hoạch, mỗi Phòng GD&ĐT quận, huyện, thị xã trên địa bàn thành phố phải đăng ký một mô hình điểm ở mỗi cấp học về xây dựng “Trường học hạnh phúc”, trong đó lấy tiêu chí trường học không có hiện tượng vi phạm đạo đức nhà giáo là tiêu chí chính, trên cơ sở đó nhân rộng ra các trường học khác.

Hoàng Anh - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 113+114, tháng 5,6/2019

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ