Ngày đăng:   Thứ 5, 08-09-2016 14:48:43   /   Lượt đọc: 3495

Khi trí nhớ “rũ áo” ra đi

(GDTĐ) - Suy giảm trí nhớ, đau nửa đầu, tai biến mạch máu não đang trở thành căn bệnh báo động trong cuộc sống hiện đại. Không chỉ người cao tuổi mà ngay cả người trẻ tuổi cũng gặp rắc rối với căn bệnh này. Nếu năm 2010, thế giới có 35,6 triệu người bị sa sút trí tuệ, thì con số này theo dự báo sẽ là 65,7 triệu người vào năm 2030 và lên tới 115,5 triệu người vào năm 2050. Riêng về bệnh lý tai biến mạch máu não, mỗi năm Việt Nam có khoảng 200.000 người mắc và gần một nửa trong số đó tử vong.

Đãng trí tấn công giới trẻ

Ngồi chờ ở phòng khám của Khoa Thần kinh, BV Bạch Mai chị Hoa loay hoay lục túi tìm điện thoại và ca cẩm “vừa nãy em còn gọi điện giờ không biết ở đâu”. Những người ngồi quanh e ngại “mang tiếng” cũng nhiệt tình hỏi han. Một lúc tất cả cùng ồ lên, thở phào vì điện thoại vẫn đang ở trong tay của chị. Hóa ra tay trái chị vừa cầm điện thoại vừa giữ túi để… tay phải tìm loạn cả lên.

“Khổ! Em rất thông cảm với chị. Dạo này không hiểu sao càng ngày em càng hay quên. Mới có 30 tuổi đầu chứ có phải già cả gì đâu”. Chị Nhung (Hoàn Kiếm, Hà Nội) kể: hôm trước đi chợ về còn thừa tiền để trên bàn, lúc cần mua thêm hành tìm mãi không thấy đã nghi người giúp việc lấy nên mắng mỏ ầm ĩ. Tuy nhiên, do biết căn bệnh hay quên của vợ, chồng chị quyết tâm minh oan cho người giúp việc. Sau một hồi tìm kiếm, hóa ra mớ tiền thừa được chị cho gọn gàng vào túi nilon, vứt trong thùng rác.    

Ảnh minh họa

Chứng hay quên không chỉ “ưu ái” cho tuổi già và chị em phụ nữ. Hiện nay, nhiều nam giới cũng đang phải đối mặt với chứng “quên quên, nhớ nhớ” này. Anh Minh (Cầu Diễn, Hà Nội) cho biết gần 1 năm nay, anh hay bị quên, thậm chí có việc vừa nói dứt đã ra ngay khỏi bộ nhớ. “Vợ tôi ốm nằm ở nhà dặn chồng đi làm về đi chợ. Vừa nói chuyện với vợ xong, thế mà đi qua chợ tôi không hề mảy may nhớ một tẹo nào nhiệm vụ vừa được giao”- anh Minh kể.  

Còn anh Chiến, một cán bộ Tài nguyên & Môi trường ở Sơn La xuống chữa bệnh kể, mỗi buổi sáng dù đã xỏ giày chào người thân để đi làm nhưng phải mất gần 1 tiếng sau mới có thể xuất phát được. Lý do rất đơn giản là hôm thì quên tài liệu, quên chìa khóa; hôm khác không quên hai thứ kia thì quên ví, quên điện thoại.

“Nhà tôi ở tầng 5, có sáng tôi phải lên lên xuống xuống tới 3 lần mới đủ những thứ cần thiết để đi làm” – anh Chiến lắc đầu than thở - “Nhưng tôi vẫn chưa là gì so với sếp tôi. Mỗi lần ông ấy đi công tác là cả cơ quan nháo nhào. Có lần từ TP HCM về Hà Nội, đang trên máy bay ông mới tá hỏa nhớ ra đống tài liệu quan trọng và điện thoại đang ở một quán ăn trước giờ ra sân bay. Còn lần ở Tây Nguyên, vào đến nơi rồi ông ấy mới phát hiện ra là vali không đi cùng với người. Vài lần như thế, cơ quan phải cử người làm hậu cần cho sếp ngay từ nhà, chuẩn bị tất tần tật từ tài liệu đến tư trang, kè kè bên cạnh để nhớ cầm mọi thứ để lại của sếp”.   

Theo các bác sĩ chuyên khoa, đãng trí giờ không phải là căn bệnh dành riêng cho người cao tuổi mà ngay cả người trẻ tuổi cũng đang gặp rắc rối với căn bệnh này. Tại các phòng khám, tỉ lệ người trẻ tìm gặp bác sĩ vì suy giảm trí nhớ đang chiếm một con số không nhỏ. Số liệu thống kê cho thấy, có đến 20 – 30% người trẻ tuổi đang gặp phải các vấn đề về trí nhớ ở các mức độ khác nhau, chưa kể những trường hợp chủ quan xem đó là tình trạng đãng trí nhất thời và không đáng ngại.

Phần lớn tình trạng suy giảm trí nhớ thường có dạng: quên bất chợt những sự kiện gần, trong khi vẫn có thể nhớ rõ những việc xảy ra trước đó. Vì vẫn sinh hoạt, nhận thức bình thường nên nhiều người chủ quan, không biết rằng suy giảm trí nhớ có thể là dấu hiệu ban đầu của sa sút trí tuệ, Alzheimer…

Đâu là thủ phạm?

          Bộ não là cơ quan quan trọng và phức tạp nhất trong cơ thể con người. Tuy nhiên, não lại rất dễ bị tổn thương và từ đó sinh ra hàng loạt bệnh lý nguy hiểm. Theo các nghiên cứu của y khoa, có hai nhóm bệnh trực tiếp gây ra sự tổn thương cho trí nhớ của con người.

          Nhóm bệnh thứ nhất là nhóm bệnh thoái hóa tế bào thần kinh gốc tự do làm tổn thương cấu trúc, thậm chí gây chết tế bào não làm suy giảm chức năng não bộ. Tùy vùng não bị ảnh hưởng mà các triệu chứng có thể xuất hiện khác nhau như: suy giảm trí nhớ, khả năng học tập – tư duy kém, giảm tập trung trong công việc. Diễn biến ban đầu của nhóm bệnh này gây khó chịu cho mọi người như mất ngủ, đau đầu, hay quên… nhưng thường bị bỏ qua. Nếu diễn tiến lâu dài sẽ khiến người bệnh dẫn đến sa sút trí tuệ, bệnh Alzheimer, Parkinson…

Ảnh minh họa

           Nhóm bệnh thứ hai là nhóm bệnh mạch máu não: gốc tự do gây tổn thương thành mạch, thúc đẩy sự hình thành các mảng xơ vữa và tạo huyết khối. Lòng mạch bị hẹp lại khiến lưu lượng máu đến nhu mô não bị giảm, gây ra các vấn đề về tuần hoàn não như cơn thiếu máu não thoáng qua, tai biến mạch máu não, đau nửa đầu…

          Có thể thấy, nguyên nhân dẫn đến cả hai nhóm bệnh trên đều do gốc tự do (free radical - là nguyên tử hay phân tử có hại, liên tục được sinh ra từ các quá trình chuyển hóa trong cơ thể và từ các tác động của môi trường bên ngoài). Theo PGS.TS Trần Đáng, nguyên Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ y tế) thì gốc tự do được y học hiện đại xem là nguồn gốc của sự lão hóa và của rất nhiều loại bệnh tật. Chúng được ví như “đoàn quân hủy diệt” bởi sức gây hại mạnh mẽ lên cơ thể con người, đặc biệt là làm tổn thương bộ não.

          Mỗi năm Việt Nam có khoảng 200.000 người mắc bệnh lý tai biến mạch máu não, gần một nửa trong số đó tử vong. Gốc tự do được cho là nguyên nhân dẫn đến bệnh lý mạch máu não và thoái hóa tế bào thần kinh. Chưa có thống kê cụ thể nhưng nhìn chung độ tuổi bệnh nhân gặp phải các cơn tai biến mạch máu não đang ngày một trẻ hóa, thậm chí nhiều ca nhập viện chưa đến tuổi 20.

Gốc tự do tấn công vào tất cả các cấu trúc tế bào trong cơ thể và đặc biệt chúng “ưa thích” những tế bào chứa nhiều chất béo (lipid). Với đặc điểm hơn 60% thành phần là acid béo, bộ não con người là cơ quan bị gốc tự do tấn công dữ dội nhất.

Không những thế, trong khi hệ thống chống gốc tự do kém hơn nhiều so với các cơ quan khác, bộ não lại tiêu thụ đến 20-25% nhu cầu oxy và năng lượng toàn cơ thể. GS.TS Lê Đức Hinh – Chủ tịch Hội Thần kinh học Việt Nam cho hay, nơi nào có sự chuyển hóa càng cao, gốc tự do sinh ra càng nhiều. Vì vậy, bộ não thực sự là điểm tập kết gốc tự do và với phản ứng dây chuyền, “đoàn quân hủy diệt” này không ngừng sản sinh cũng như gây hại đến não...

Trong thời đại công nghiệp hóa, đô thị hóa, con người phải đối phó với bốn đặc điểm thay đổi cơ bản, gồm: Làm việc trong phòng kín với máy vi tính; Ít vận động thể lực, yên tĩnh hơn; Sử dụng thực phẩm công nghiệp, thực phẩm chế biến, thực phẩm bảo quản; Đối đầu với biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

Những thay đổi trên đang làm suy giảm “đội quân” chống gốc tự do và gia tăng “đội quân” gốc tự do. Do vậy, việc bổ sung, tăng cường các chất chống oxy hóa là vấn đề cốt lõi để phòng chống các bệnh tật của não bộ nói riêng và của cơ thể nói chung trước sự tấn công của gốc tự do.

Bên cạnh đó để có một bộ não khỏe mạnh, giảm thiểu được tối đa tình trạng đãng trí, hay quên… theo BS Lương Lễ Hoàng - Phòng Điều trị Nội khoa, Trung tâm Oxy Cao Áp, TP. HCM khuyến cáo chúng ta cần có chế độ dinh dưỡng cân đối xây dựng trên rau cải tươi, thịt cá sạch, không rượu mạnh, ít bia, nhiều men sinh học từ sữa chua, trái cây.

PGS Trần Đáng cũng khẳng định: Duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, sinh hoạt có quy luật, vận động vừa sức, giữ cho tinh thần lạc quan, tâm lý cân bằng và tránh các tác nhân có hại như thuốc lá, hóa chất diệt cỏ - diệt côn trùng… là vô cùng cần thiết.

Mai Anh (Nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 79, tháng 8/2016)

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ