Ngày đăng:   Thứ 6, 25-03-2016 14:59:01   /   Lượt đọc: 3257

“Phải đặt giáo dục ở vị trí trung tâm của tiến trình xây dựng văn hóa”

(GDTĐ) - Hội nhập quốc tế và đổi mới giáo dục, những vấn đề tưởng như tách rời, riêng rẽ nhưng dưới góc nhìn của Nhà báo Hà Nội Hồ Quang Lợi - PCT thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng thư ký Liên đoàn các nhà báo ASEAN, Chủ tịch Hội Nhà báo Hà Nội, 2 nội dung ấy lại có sự liên kết chặt chẽ tới nhau. Theo ông, chỉ khi nào thành công trong sự nghiệp giáo dục, chúng ta mới giữ gìn và phát triển được nền văn hóa dân tộc và điều này càng nóng bỏng trong tình hình hiện nay khi đất nước ngày càng hội nhập sâu rộng với toàn cầu.

Nhà báo Hồ Quang Lợi – Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà báo Hà Nội

Hà Nội phát triển sôi động trong từng tế bào

* PV: Là một nhà quản lý, nhà báo gắn bó với Hà Nội, theo sát từng nhịp đập của trái tim cả nước, bước vào năm mới Bính Thân 2016, ông cảm nhận gì về sự phát triển của Thành phố nghìn năm tuổi này?

- Nhà báo Hồ Quang Lợi: Tôi cảm nhận rõ sự phát triển sôi động của Hà Nội trong từng tế bào của Thành phố. Tế bào đó có thể là những địa phương, đơn vị, công ty, trường học, viện nghiên cứu, những cơ quan, tập thể và cả những con người đang sống tại Thủ đô. Tất cả được biểu hiện trong cảm hứng về thời kỳ rất mới mẻ, đầy triển vọng của Hà Nội mà ai cũng thấy mình phải có trách nhiệm lớn hơn đóng góp vào sự phát triển chung của Thành phố. Nhiều khu vực của Hà Nội hiện nay như đại công trường và cả thành phố như công trường khổng lồ. Có thể nói, những năm qua, Hà Nội có sự phát triển vượt bậc, vươn lên tầm cao mới cả về tầm vóc, quy mô cũng như chất lượng sống của người dân. Đơn cử, cách đây hơn 100 năm, cả thành phố chỉ có một chiếc cầu vượt qua sông Hồng nhưng giờ đã có tới 7 cầu lớn bắc qua sông, tạo thuận lợi cho người dân đi lại và giao thương. Hạ tầng giao thông, trong đó có đường vành đai được kết nối, đường cao tốc trên cao, các trục đường hướng tâm… đang được xây dựng với tốc lực lớn. Nông thôn của Thủ đô cũng đang chuyển mình trong phong trào xây dựng nông thôn mới với kết quả tốt đẹp. Trong nhịp độ khẩn trương, sôi động, náo nhiệt đó, Hà Nội vẫn chăm chút, bảo vệ nâng niu và phát huy giá trị truyền thống. Đó là điều đáng mừng…

* Nhưng dường như còn có điều gì đó ở Hà Nội khiến ông trăn trở?

- Hà Nội đang phát triển với tốc lực lớn nhưng có nhiều mặt còn mất cân bằng, có những mặt mất cân bằng nghiêm trọng. Ví dụ, quá tải đô thị trung tâm, hệ thống giao thông tuy phát triển so với trước nhưng chưa đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, nguy cơ ô nhiễm môi trường,… Đáng nói hơn là có những sự mai một về nét đẹp văn hóa truyền thống; có những giá trị đang bị chao đảo, lung lay. Văn hóa ứng xử của một bộ phận người Hà Nội còn là một vấn đề khiến chúng ta đôi khi cảm thấy bức xúc và lo lắng. Có cả những hiện tượng làm chúng ta đau lòng.

* Ông từng cho rằng: “Nhắc đến Hà Nội thì điều sâu sắc phải nói đến là văn hóa. Hà Nội có thể không đi đầu về kinh tế nhưng nhất thiết phải đi đầu về văn hóa”. Trong khi đó, nhiều ý kiến nhận định nói đến văn hóa là nói đến giáo dục. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về điều này?

- Hà Nội trước hết phải là Thủ đô văn hóa, hội tụ kết tinh và lan tỏa giá trị cao quý nhất của dân tộc Việt Nam. Đó vừa là vinh dự, tự hào nhưng cũng là trách nhiệm của Hà Nội. Vậy điều gì làm nên giá trị văn hóa cao quý đó? Trong dòng chảy của lịch sử và nhân loại có thể thấy có nhiều nhân tố kết tạo nên giá trị truyền đời này, nhưng có một vấn đề vô cùng quan trọng, đó là giáo dục. Có thể nói không có giáo dục thì không có văn hóa. Phải đặt giáo dục ở vị trí trung tâm của tiến trình xây dựng văn hóa. Chỉ khi thành công trong sự nghiệp giáo dục, chúng ta mới bảo vệ và phát triển được nền văn hóa Việt Nam. Điều đó càng nóng bỏng trong tình hình hiện nay khi đất nước ngày càng hội nhập sâu rộng vào đời sống quốc tế. Xã hội Việt Nam hiện đại đang chịu va đập rất dữ dội cả chiều rộng và chiều sâu, có những điều ta có thể thấy được nhưng có những điều chìm khuất bên trong.

Coi trọng giáo dục lòng nhân ái cho thế hệ trẻ

* Khi giáo dục đóng vai trò trung tâm trong tiến trình xây dựng văn hóa ở Thủ đô Hà Nội thì đâu là vấn đề cốt lõi mà giáo dục cần hướng tới, thưa ông?

- Văn hóa Hà Nội vẫn đang phát triển, là niềm tự hào của người dân Thủ đô và cũng của người dân Việt Nam, dù còn nhiều điều làm chúng ta chưa yên tâm, như tôi đã nói ở trên. Cho dù chúng ta đang phải tiến hành công cuộc đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục và đào tạo nhưng không thể phủ nhận và đánh giá thấp những thành tựu quan trọng của nền giáo dục Thủ đô trong những năm qua. Nếu không có giáo dục thì không thể có xã hội về cơ bản tốt đẹp mà chúng ta đang sống hôm nay.

Tôi cho rằng, giáo dục bên cạnh truyền đạt tri thức, kiến thức tạo cho các thế hệ người Việt có đủ năng lực để xây dựng Thủ đô và đất nước, thì còn vấn đề đặc biệt quan trọng cần hướng tới là giáo dục nhân cách và bồi đắp đời sống tinh thần theo nền tảng đạo đức mà cha ông ta qua nhiều thế hệ đã xây đắp nên. Giá trị cốt lõi nhất của đạo đức Việt Nam, theo tôi là lòng nhân ái và “thương người như thể thương thân”. Giáo dục trong bất cứ hoàn cảnh nào, dù đổi mới đến đâu cũng phải đặc biệt coi trọng điều này. Dù vật chất dồi dào đến mức nào nhưng một xã hội không có tình thương yêu con người thì không phải là một xã hội hạnh phúc và phát triển bền vững.

Hội nhập nhưng vẫn phải bảo vệ được những lợi ích cơ bản, giá trị cao quý của đất nước

* Việt Nam là một thành viên của Cộng đồng ASEAN đã chính thức được thành lập, là một trong 12 quốc gia ký hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP. Cánh cửa hội nhập đang được mở rộng hơn bao giờ hết. Dưới góc nhìn của nhà báo chuyên sâu về bình luận các vấn đề quốc tế, theo ông, quá trình hội nhập quốc tế sẽ tác động như thế nào tới sự phát triển Thủ đô và đất nước?

- Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rộng vào đời sống quốc tế. Có 2 sự kiện thời sự như dòng chảy lớn cuồn cuộn trong đời sống đất nước là chúng ta gia nhập cộng đồng ASEAN, tham gia Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP. Có thể ví hai sự kiện này như 2 cánh cửa mở ra cho đất nước những cơ hội phát triển. Tuy nhiên, chúng ta phải biết chủ động nắm bắt và biến tiềm năng thành tiềm lực, biến cơ hội thành sức mạnh thực sự. Việt Nam là một bộ phận khăng khít không thể tách rời của các cơ chế, thể chế khu vực, liên khu vực và toàn cầu. Một vấn đề lớn đặt ra là chúng ta làm sao có thể phát triển và vẫn bảo vệ được những lợi ích cơ bản, giá trị cao quý của đất nước. Cùng với hội nhập quốc tế sâu rộng sẽ là sự tiếp biến văn hóa mạnh mẽ và sâu sắc. Đây là một quá trình tự nhiên và tất nhiên. Vấn đề là chúng ta chủ động và nắm bắt như thế nào, nhận diện được tinh hoa để tiếp thu, gạn lọc và loại bỏ cái không phù hợp. Hà Nội chắc chắn sẽ là một đầu cầu lớn về tiếp biến văn hóa. Sự chủ động, tự tin, làm chủ quá trình này có giá trị to lớn và sâu sắc với việc bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Việt Nam.

* Thời gian qua, Thủ đô Hà Nội đã có nhiều hoạt động tích cực để giao lưu, hội nhập về văn hóa với các Thủ đô và các nước trên thế giới. Ông đánh giá thế nào về hiệu quả của các hoạt động đó?

- Tôi rất mừng trong thời gian qua, hợp tác văn hóa của Hà Nội với Thủ đô, các nước trên thế giới đạt được nhiều kết quả tốt đẹp. Đó là hướng đi đúng nhưng cần phải thổi vào đó một luồng sinh khí mới. Sinh khí ấy thể hiện ở việc chúng ta tiếp nhận văn hóa bên ngoài làm cho đời sống văn hóa, tinh thần của Hà Nội phong phú hơn, sôi nổi hơn nhưng đồng thời việc truyền bá các giá trị văn hóa của chúng ta ra bên ngoài cũng cần được thực hiện với phương cách không ngừng đổi mới, để người nước ngoài cảm nhận được ta là nước truyền thống nhưng phát triển năng động. Đích hướng đến là đạt tới giá trị mới trong quá trình phát triển chứ không đơn thuần là bảo vệ những thứ đã có sẵn.

Khám phá công nghệ hội nhập quốc tế

* Trong xu thế hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ về công nghệ hiện nay, theo ông, việc đào tạo cử nhân báo chí có cần đổi mới gì không để bắt nhịp với hơi thở của báo chí hiện đại?

- Công tác đào tạo cử nhân báo chí trong những năm qua có những tiến bộ đáng kể. Chất nghề ngày càng được chú trọng hơn, chúng ta đã dần tiếp cận được những xu hướng mới của đời sống báo chí thế giới. Một số môn học mới đang được hình thành và cung cấp cho sinh viên những kiến thức và cách tiếp cận mới trong thời đại thông tin ngày hôm nay. Tuy nhiên, tôi cho rằng, trình độ đào tạo báo chí cũng như chất lượng nền báo chí nước ta vẫn còn chưa đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước và còn khoảng cách đáng kể so với trình độ chung của thế giới. Vì vậy, bên cạnh sự nỗ lực của chính bản thân các nhà báo, chúng ta cần tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo tại các cơ sở đào tạo báo chí, cần tăng cường hợp tác quốc tế trong đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí. Đứng trước yêu cầu này, trong những năm qua, Trung tâm đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí của Hội nhà báo Việt Nam đã tổ chức hàng trăm lớp học, tạo điều kiện cho hàng nghìn học viên được nâng cao kiến thức, trình độ tác nghiệp qua các lớp học chuyên đề, ngắn ngày theo phương thức hợp tác với đối tác nước ngoài như Thụy Điển, Pháp, Australia, Anh…

Hiện nay, báo chí không chỉ dừng lại ở việc đưa tin mà trong xu thế hiện đại, công nghệ với nền báo chí “công dân” ai cũng có thể truyền tin bằng các trang mạng xã hội, blog cá nhân… Trong dòng thác thông tin hỗn độn như vậy, rất cần một đội ngũ làm báo vững vàng về nghiệp vụ và bản lĩnh chính trị, có khả năng nhận định, phân tích, dự báo tình hình để hướng dư luận xã hội theo những xu hướng tích cực, lành mạnh. Hiện nay, chúng ta đang thiếu những cây bút giỏi như vậy. Vì vậy, trong đào tạo báo chí phải chú ý đào tạo ra thế hệ phóng viên như thế. Đồng thời, phải bồi dưỡng, đào tạo chính đội ngũ phóng viên trong các tòa soạn thì năng lực của các cây bút mới không ngừng được nâng cao. Các tờ báo hiện nay hấp dẫn không phải ở việc đưa tin nhanh mà có những bài viết sâu sắc. Vì vậy, cần quan tâm đào tạo đội ngũ phóng viên biết xử lý thông tin ở cấp độ sâu hơn.

* Là Phó chủ tịch thường trực Hội nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hội nhà báo Hà Nội, ông nhìn nhận như thế nào về ý nghĩa của Đề án quy hoạch báo chí đang rất được báo chí và dư luận xã hội quan tâm?

- Quy hoạch báo chí là việc rất cần thiết trong thời điểm hiện nay, vấn đề là quy hoạch như thế nào để phù hợp với tình hình thực tế của báo chí, đáp ứng yêu cầu xây dựng xã hội thông tin lành mạnh, đáp ứng yêu cầu thông tin của người dân, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Chúng ta có lực lượng đông đảo các nhà báo. Tuy nhiên, có thời điểm chúng ta cho phát triển tràn lan nhiều cơ quan, ấn phẩm báo chí. Do tác động của cơ chế thị trường cũng như ảnh hưởng của thời đại kỹ thuật số nên nhiều tờ báo xa rời tôn chỉ mục đích của mình, không cung cấp được thông tin hữu ích cho xã hội và đất nước. Vì vậy, việc quy hoạch lại là cần thiết. Quy hoạch như thế nào cũng phải đảm bảo, tạo điều kiện cho báo chí phát triển mạnh mẽ hơn. Đồng thời, cố gắng giữ được những tờ báo có lịch sử, bề dày xây dựng và trưởng thành, nhất là những tờ báo tuy mới nhưng có chỗ đứng vững chắc trong lòng bạn đọc. Yêu cầu nữa là phải sử dụng được đội ngũ những người làm báo có chất lượng, kể cả ở những tờ báo sắp tới đây do quy hoạch không còn tiếp tục hoạt động.

Trên bình diện toàn quốc và Thủ đô Hà Nội, có những tờ báo, tạp chí tuy mới ra đời nhưng đã nhanh chóng xác định được chỗ đứng trong lòng bạn đọc. Ở Hà Nội có 2 tạp chí là Giáo dục Thủ đô và Tri thức và Phát triển, trong đó, Tạp chí Giáo dục Thủ đô, cơ quan thông tin ngôn luận, nghiên cứu lý luận của ngành GD&ĐT Hà Nội có tác dụng tốt trong việc góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của Thủ đô để giáo dục Hà Nội luôn giữ vững là ngọn cờ đầu, điểm sáng của giáo dục cả nước. Tôi mong rằng Tạp chí Giáo dục Thủ đô sẽ tiếp tục được xem xét và cân nhắc, tạo điều kiện để tiếp tục phát triển trong hệ thống báo chí đã được quy hoạch lại. Muốn được như thế, chính bản thân đội ngũ làm báo của Tạp chí phải không ngừng cố gắng để vươn lên, tiếp tục khẳng định ngày càng vững chắc hơn vị trí của mình trong hệ thống báo chí Thủ đô và cả nước.

*Xin cảm ơn ông!

Kiều Giang- Vũ Toàn (thực hiện)/(Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 75, tháng 3/2016)

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ