Ngày đăng:   Thứ 4, 10-09-2014 11:26:24   /   Lượt đọc: 8792

“Dân chủ - Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm”: Tỏa sáng cùng năm tháng

(GDTĐ) - Suốt từ năm 1988 đến nay, ngành GD&ĐT Thủ đô đã tổ chức có hiệu quả cuộc vận động “Dân chủ - Kỷ cương - Tình thương - Trách nhiệm” trong giáo giới Thủ đô. Cuộc vận động đã vượt qua 1/4 thế kỷ và chắc chắn sẽ còn sống mãi với giáo giới Hà Nội, giáo giới cả nước trong nhiều thập niên nữa.

Tin yêu học sinh là phương thuốc hữu hiệu trong việc giáo dục học sinh

Khởi nguồn và ý nghĩa của cuộc vận động

Giáo dục Hà Nội là đơn vị đầu tiên của cả nước khởi xướng cuộc vận động “Dân chủ - Kỷ cương-  Tình thương- Trách nhiệm”. Xuất phát từ thực tế những năm thuộc thập kỷ 80 của thế kỷ trước, khi đó Hà Nội đã sáp nhập thêm 6 quận huyện của Hà Tây và huyện Mê Linh của Vĩnh Phú, trong điều kiện đời sống khó khăn, nhiều giáo viên bỏ nghề, bỏ tiết. Có trường ở ngoại thành một học kỳ có tới 900 tiết trống. Để góp phần cùng chuyên môn trong việc xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ, Ban Chấp hành CĐGD Hà Nội khóa XVIII (1988 – 1993) đã thống nhất mở cuộc vận động xây dựng phong cách giáo viên Hà Nội và lấy khẩu hiệu vận động là “Dân chủ - Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm”. Khẩu hiệu ra đời nhằm nhắc nhở, định hướng cho giáo viên, cho mỗi nhà trường trong điều kiện khó khăn thế nào cũng phải “Thi đua dạy tốt, học tốt” như lời Bác Hồ căn dặn trước lúc đi xa. Nghĩa là nhà trường phải có kỷ cương, nền nếp, giáo viên phải đảm bảo giờ dạy trên lớp, không được bỏ trường, bỏ lớp tùy tiện. Giáo viên phải hết lòng thương yêu học sinh “Tất cả vì học sinh thân yêu”; “Mỗi thầy cô phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo”.

Mặt khác cuộc vận động nhằm khích lệ thầy cô giáo nêu cao bản chất tốt đẹp của nghề dạy học, vững vàng trong điều kiện khó khăn, càng khó khăn càng phải thể hiện lòng yêu người, yêu nghề, thể hiện tinh thần tự giác, tự chịu trách nhiệm trước kết quả đào tạo. Với ý nghĩa thiết thực đó, cuộc vận động đã được đông đảo giáo viên hưởng ứng và đặc biệt các đồng chí cán bộ quản lý, Hiệu trưởng, Trưởng phòng giáo dục rất ủng hộ và tích cực phối hợp với CĐGD các cấp để thực hiện.

Có người hỏi tôi, vì sao Giáo dục Hà Nội lại tìm được một khẩu hiệu hay như vậy? Được giáo giới cả nước hưởng ứng? Liệu có phải vì cung cách làm ăn của nhà giáo hay để phát huy những bản chất truyền thống tốt đẹp của nghề dạy học?

Khi nghĩ ra khẩu hiệu này, chúng tôi đâu biết sau 5 năm lại được Bộ GD&ĐT và CĐGD Việt Nam chỉ đạo thành một cuộc vận động lớn cho giáo giới cả nước. Cuộc vận động được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu tổng kết từ chính thực tiễn và những đặc điểm bản chất nhất của nghề dạy học. Đồng thời đây cũng là thế mạnh để mỗi nhà giáo phát huy hết những mặt cao đẹp nhất của nghề “trồng người”.

Tôi còn nhớ những năm 80 của thập kỷ trước, khi đời sống của các nhà giáo cũng như nhân dân cả nước còn gặp rất nhiều khó khăn. Các thầy cô không thể bám trường được như những năm sơ tán đánh Mỹ. Song bên cạnh đó lại có nhiều tấm gương thầy cô giáo hết mình vì học sinh thân yêu! Tôi nhớ rất rõ, được dự một buổi sinh hoạt kỷ niệm 8/3 của CĐGD quận Hai Bà, chị Phùng Thị Tuất, giáo viên trường PTCS Ngô Quyền lúc đó đã kể: Chồng chị cũng là giáo viên không may mắc bệnh qua đời. Một mình chị phải nuôi ba cháu, cậu út khi cha mất mới chỉ đứng bằng nửa vòng hoa tang. Chị đêm nào cũng phải trong ngọn đèn dầu thức đến 1-2 giờ sáng để đan áo thuê lấy tiền nuôi con ăn học. Nhưng cũng nhiều đêm chị phải sách đèn đến từng ngõ nhỏ trong khu lao động Mai Hương để khuyên nhủ, lôi kéo từng em học sinh ra lớp, thoát khỏi ma túy và bao tệ nạn khác. Trong hoàn cảnh khó khăn về đời sống riêng như vậy chị vẫn là giáo viên dạy văn giỏi, giáo viên chủ nhiệm giỏi để rồi được đề bạt hiệu phó, hiệu trưởng giỏi sau này. Mới đây gặp chị, chị vẫn nhắc đến những năm tháng sôi nổi với cuộc vận động và nhận xét “Tôi trưởng thành nhờ cuộc vận động lớn này của ngành”.

Nhân lên nét đẹp, tấm lòng nhà giáo Thủ đô

Tháng 9/1993, Đại hội CĐGD Việt Nam đã có Nghị quyết cả nước thực hiện cuộc vận động “Dân chủ - Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm” và Bộ GD&ĐT đã có chỉ thị số 17-LT yêu cầu thành lập Ban chỉ đạo ở tất cả các cấp. Cả nước bước vào cuộc vận động lớn. GD&ĐT Hà Nội đã trở thành quê hương khởi xướng ra cuộc vận động này.

Năm học 1998 – 1999, khi CĐGD Hà Nội chủ trương tổng kết 5 năm cuộc vận động, nhiều cơ sở trường học, nhiều giáo viên đã có những thu hoạch khá sâu sắc. Một cô giáo chủ nhiệm của trường cấp 3 Nguyễn Trãi đã kể lại câu chuyện mình đã khám phá “vụ án” tìm ra được 3 học sinh đốt pháo trong lớp. Kết quả là 3 học sinh này bị đuổi học. Sau khi đã ra trường và rủ nhau về họp lớp, cô không thấy 1 học sinh trong 3 học sinh bị đuổi đến họp, hỏi các bạn, cô mới biết em đó đã bỏ học, lang thang, bị bọn xấu lôi kéo đi ăn cắp nên bị công an cho đi cải tạo, vào trường giáo dưỡng. Trong hội nghị tổng kết cuộc vận động “Dân chủ - Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm” ở trường hôm đó cô đã tâm sự: “Làm chủ nhiệm không có chuyện thắng, thua với học sinh mà chỉ có những nỗi ân hận và niềm tự hào”. Rồi cô kết luận thêm: “Nếu cuộc vận động này đến sớm hơn chắc tôi không làm việc truy cứu học sinh để các em đó bị đuổi học”. Tình thương và trách nhiệm của một nhà giáo đã khiến cô rút ra bài học sâu sắc đó.

Một thầy giáo dạy Vật lý ở một trường lớn của Hà Nội cũng có một thu hoạch khá đặc biệt. Có 3 học sinh nữ trốn học đi chơi vào đúng buổi anh có 2 tiết Vật lý lớp đó. Không may, một em bị tai nạn giao thông với vết thương rất nặng, sau đó đã không qua khỏi. Không ai đổ trách nhiệm cho anh, nhưng anh tự nghĩ, nếu mình dạy hay hơn, hấp dẫn hơn và làm cho học sinh quý mình hơn chắc chúng sẽ không bỏ giờ đi chơi cả buổi như vậy. Nỗi ân hận đó, cùng với lương tâm, trách nhiệm của nhà giáo đã khiến anh thấy rằng mình phải thay đổi cách dạy để học sinh thấy học Vật lý là lý thú và phải làm cho học sinh quý mến thầy chứ không phải chán thầy, sợ thầy. Và năm tháng đã giúp thầy trở thành giáo viên giỏi, học sinh nào cũng quý. Và anh kết luận “Tôi đến với cuộc vận động Dân chủ - Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm là như vậy đó”...

Năm học 2003 - 2004, tại lễ tổng kết 10 năm thực hiện cuộc vận động, cô giáo Lê Thị Kim Dung, giáo viên trường THPT Trung Giã đã chia sẻ rằng cô coi cuộc vận động là “điều kiện cần và đủ để cô trưởng thành”. Năm học 2002 – 2003, cô được giao chủ nhiệm lớp 12A4 là lớp “đầu yếu” với  90% học sinh có học lực trung bình và yếu. 8/42 học sinh là học sinh có hạnh kiểm yếu kém. Nhờ thấm nhuần cuộc vận động mà cô đã thành công trong công tác giáo dục của mình. Từ thực tiễn cô cũng rút ra bài học “Tin yêu học sinh chính là phương thuốc hữu hiệu trong việc giáo dục học sinh”.

Học sinh cần ở thầy cô sự thương yêu

Cô giáo Nguyễn Ngọc Lan, giáo viên trường THPT Trần Hưng Đạo cũng từ thành công trong công tác chủ nhiệm đã rút ra bài học: “Gần 20 năm trong nghề, tôi nhận ra rằng học sinh cần ở thầy cô tình yêu thương, sự thông cảm, sự tận tụy để tha thứ, để định hướng, để giúp các em thoát ra khỏi sự vướng mắc, bế tắc”.

Cô giáo Đặng Ngọc Trâm giáo viên trường THPT Đinh Tiên Hoàng lại phát hiện: nhà giáo hiện nay bị lúng túng giữa “Tình thương và chuẩn mực”. Với tấm lòng yêu thương, nhiều nhà giáo chúng ta thành công trong sự nghiệp “trồng người”, giúp nhà giáo vượt qua những khó khăn của nghề dạy học song nhiều nhà giáo hiện nay lúng túng vì học sinh vô lễ, tiêm nhiễm tệ nạn xã hội, lười học, bỏ học... vậy dạy hay đuổi những học sinh này? Đâu là giới hạn của lòng bao dung? Đâu là chuẩn mực để một học sinh còn được ngồi trên ghế nhà trường? Thiếu hiểu biết về xã hội về con người thời hiện đại, lòng bao dung của nhà giáo dễ bị đặt “lẫn chỗ hay dễ lụi tàn”.

NGƯT Vũ Đức Thứ, Hiệu trưởng trường THPT Trần Nhân Tông lại nhận xét: “Cuộc vận động “Dân chủ - Kỷ cương - Tình thương - Trách nhiệm” ra đời vào thời điểm ngành GD&ĐT đang bắt đầu cọ xát với kinh tế thị trường. Cơ chế này khắc phục bước đầu tình trạng sống dựa dẫm vào nhau, tính bình quân trong phân công, hưởng thụ lao động, tính lười biếng, thói vô trách nhiệm... Tuy nhiên, mặt trái của nó là kích thích sự tham lam, óc chụp giật, sự thương mại hóa, sự vô tình, vô cảm trong quan hệ đồng nghiệp, quan hệ thầy trò làm xói mòn và mất đi các giá trị đạo lý truyền thống, cái đẹp trong văn hóa sư phạm và “vị thế người thầy”. Cuộc vận động đã giúp khắc phục được những yếu kém đó, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, hoàn thiện mình hơn, đạt các yêu cầu mới, đưa cuộc vận động lên tầm cao mới, ngang tầm với yêu cầu của thời kỳ đổi mới - thời kỳ hội nhập quốc tế”.

Tiêu điểm của cuộc vận động “Dân chủ - Kỷ cương - Tình thương - Trách nhiệm” hiện nay chính là đổi mới phương pháp giảng dạy, phương pháp giáo dục” vì chỉ có trên tinh thần lương tâm trách nhiệm cao nhất của nhà giáo, chúng ta mới động viên đông đảo thầy cô giáo đi vào cốt lõi của việc nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông hiện nay. Chỉ có đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng đội ngũ thầy cô giáo, cán bộ quản lý, ngành giáo dục mới tạo ra chất lượng giáo dục một cách bền vững

Sức lan tỏa và kết nối của cuộc vận động

Một ấn tượng khác khi nói đến cuộc vận động “Dân chủ – Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm” của ngành Giáo dục Đào tạo Hà Nội phải kể đến sự ra đời của trường THPT Dân lập Đinh Tiên Hoàng. Năm 1988 CĐGD Hà Nội khởi xướng cuộc vận động, thì tháng 10/1989, CĐGD Hà Nội đã thống nhất với các đồng chí lãnh đạo chuyên môn của ngành tổ chức một trường dân lập để thu hút những học sinh yếu kém văn hóa, đạo đức của Thành phố để làm công việc giáo dục lại. Đây là sáng kiến của Giáo dục Thủ đô và được các đồng chí lãnh đạo Thành phố nhiệt tình ủng hộ và cùng chung vai chỉ đạo. Cuộc vận động của toàn ngành được bao nhiêu năm thì mô hình trường THPT Dân lập Đinh Tiên Hoàng cũng đã phát triển bền vững bấy nhiêu năm đúng với tinh thần nhân văn của cuộc vận động.

Hai mươi lăm năm qua, trường Đinh Tiên Hoàng đã giúp cho hơn 7000 học sinh ra trường. Mặc dù là trường duy nhất trong Thành phố không chọn lọc đầu vào nhưng đảm bảo chất lượng đầu ra, thi tốt nghiệp THPT đảm bảo từ 95- 98% học sinh tốt nghiệp, đã giúp cho bao gia đình “Dạy con nên người”. Các thầy cô giáo Đinh Tiên Hoàng là tấm gương sáng của lòng nhân ái, lòng vị tha sự tận tâm, tận lực với nghề với học sinh thân yêu. Nhiều bài học kinh nghiệm giáo dục của Đinh Tiên Hoàng được phổ biến sâu rộng trong các trường của Thành phố và cả nước. Mô hình giáo dục Đinh Tiên Hoàng một lần nữa khẳng định sự thành công xuất sắc một đề án thử nghiệm về khoa học giáo dục để minh chứng cho cuộc vận động “Dân chủ – Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm”.

Song song với cuộc vận động “Dân chủ - Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm”, ngành GD&ĐT Hà Nội còn làm được một việc hết sức có ý nghĩa, đó là tổ chức Hội thi “Cô giáo tài năng duyên dáng”, cứ 5 năm tổ chức một lần cùng với việc tổng kết cuộc vận động “Dân chủ - Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm” và “Cô giáo người mẹ hiền” cho nữ CBGV trong ngành. Không có cuộc thi nào của ngành lại hấp dẫn và thu hút được sự quan tâm của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Chính quyền và nhân dân của các quận huyện như các lần tổ chức thi “Cô giáo tài năng duyên dáng”.

Kỷ niệm 60 năm thành lập ngành GD&ĐT Hà Nội là dịp để tổng kết những bài học quý giá, khẳng định nhiều mô hình giáo dục sáng tạo mà ngành đã đóng góp cho sự trưởng thành, phát triển của Thủ đô và phong trào giáo dục của cả nước. Trong đó, cuộc vận động “Dân chủ – Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm” luôn tỏa sáng theo năm tháng cùng với sự phát triển của ngành GD&ĐT Thủ đô.

NGƯT. TS Nguyễn Tùng Lâm (Theo Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 56, tháng 9/2014)

Ý kiến bạn đọc (0)

Viết ý kiến của bạn
 
Thăm dò ý kiến

Bạn thích nhất chuyên mục nào trên Tạp chí Giáo dục Thủ đô ?
  • Vấn đề - Sự kiện
  • Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vu
  • Gia đình - Nhà trường - Xã hội
  • Gương mặt cơ sở
  • Có thể bạn chưa biết
  • Văn hóa - Văn nghệ